Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Φυλακές. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Φυλακές. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 10 Νοεμβρίου 2014

Λευκά Κελιά : ο συνειδητός σιωπηλός θάνατος του «Χώρου» της Νέλλας Στεφανάτου





















«Πρέπει να καταλήξουμε ότι φυσιολογική συνείδηση, αντίληψη και σκέψη μπορεί να διατηρηθεί μόνο σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον όταν δεν υπάρχει καμιά αλλαγή, επέρχεται στέρηση αισθητήριων αντιδράσεων και η φυσιολογική αντίληψη εξασθενεί..»[1]
     M.D. Vernon

Τα λευκά κελιά αποτελούν τα πιο σύγ­χρο­να και “ε­πι­στη­μο­νι­κά” μέ­σα κα­τα­στο­λής. Κοινή πρόθεση του απομονωτικού εγκλεισμού αποτελεί η αργή αλλά μεθοδική κατάλυση της προσωπικότητας του εγκλείστου, η οποία επιτυγχάνεται μέσω της μονοπώλησης των αισθήσεων. Επιστημονικές έρευνες με επικεφαλής τον Dr.Stuart Grassian[2] απέδειξαν ότι όσοι  εισέρχονται υγιείς στα λευκά κελιά αναπτύσσουν στην πλειοψηφία τους κάποιου είδους ψυχοπάθεια, ενώ αυτοί που έχουν ήδη κάποιο πρόβλημα ψυχικής διαταραχής, αντιμετωπίζουν μια σταδιακή επιδείνωση της κατάστασής τους. Η ύπαρξη λευκών κελιών έχει χαρακτηριστεί ως σύγχρονο βασανιστήριο από τις διεθνείς οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

ΛΕΥΚΑ ΚΕΛΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ
 
Ο απομονωτικός εγκλεισμός εκφράζεται χωρικά με συγκεκριμένους τύπους, έχει αναπτύξει μια δικιά του ιδιαίτερη αρχιτεκτονική η οποία εξελίσσεται και καλύπτει όλες τις κλίμακες του σχεδιασμού, από την πολεοδομική κλίμακα μέχρι το επίπεδο της οικοδομικής λεπτομέρειας.



















Σχεδιασμός 

Ξεκινώντας από τη μεγάλη κλίμακα, αναφέρεται ότι συνήθως οι φυλακές απομονωτικού εγκλεισμού χτίζονται σε πολύ μεγάλη απόσταση από τα αστικά κέντρα και γενικότερα από οποιοδήποτε χτισμένο περιβάλλον. Οι κρατούμενοι θα πρέπει να βρίσκονται αποκλεισμένοι από τους ήχους ,τις φωνές ,τις μυρωδιές  της πόλης με σκοπό να αποκοπούν από την ίδια τη ζωή. Ένας επιπλέον λόγος, για τη χωροταξική αυτή επιλογή είναι και η αναχαίτιση των προσπαθειών υποστήριξης των κρατουμένων από τις οικογένειες τους, αλλά και των δικηγόρων τους.[3]
Ο σχεδιασμός των ειδικών απομονωτικών κελιών ανά τον κόσμο είναι πανομοιότυπος. Πρόκειται  κατά κανόνα για μακρόστενα υπόγεια και ημιυπόγεια  ατομικά κελιά διαστάσεων 2,5Χ 3 μέτρα κατά μέσο όρο. Εξαιτίας του ιδιαίτερα ενοχλητικού για τους κρατούμενους σχήματος, οι κρατούμενοι υποχρεώνονται να βαδίζουν μέσα στο κελί τους μόνο μπρος – πίσω κατά τη μία διεύθυνση, γεγονός που τους δημιουργεί και σωματικά προβλήματα.
Τα  χρώμα μέσα στο κελί είναι πάντα λευκό και η απουσία παραθύρου ή η ύπαρξη μικρών ανοιγμάτων σε τυφλά σημεία, συμβάλλουν στη διακοπή προσλαμβανουσών εικόνων του εξωτερικού περιβάλλοντος από τους κρατουμένους. Οι χώροι υγιεινής βρίσκονται εντός του κελιού για να περιοριστούν οι μετακινήσεις των κρατουμένων. Συνήθως τοποθετούνται σε σημεία ορατά από τον οφθαλμό της πόρτας, δίνοντας τη δυνατότητα στους φύλακες να παρακολουθούν και τις πιο ιδιωτικές στιγμές του κρατούμενου.
Οι διαστάσεις τους, τα έπιπλά τους, ο υπόλοιπος εξοπλισμός τους και τα υλικά που χρησιμοποιούνται, είναι παρόμοια. Κάθε κελί περιέχει ένα κρεβάτι από τσιμέντο, ένα στοιχειώδες τραπέζι γραφείου από τσιμέντο ή μεταλλικό ενσωματωμένο στον τοίχο, ένα συνδυασμό νιπτήρα και τουαλέτας από ανοξείδωτο ατσάλι και ένα ράφι. Το μόνο αντικείμενο που δεν είναι από τσιμέντο ή μέταλλο είναι το στρώμα του κρεβατιού. Η λογική του εξοπλισμού ακολουθεί τη λογική του ελαχίστου.[4]
Σχετικά με τον προαύλιο χώρο, αυτός είναι πλήρως χτισμένος με σχεδόν ανύπαρκτη πρόσβαση στο φυσικό περιβάλλον. Λόγω του μικρού τους μεγέθους, του ελάχιστου εξοπλισμού τους, των τσιμεντένιων πατωμάτων, των ψηλών τσιμεντένιων τοίχων, της απουσίας εξωτερικής θέας, οι χώροι αυτοί προσφέρουν μικρή διαφοροποίηση από τον εγκλεισμό στο κελί. Γι’ αυτό οι περισσότεροι κρατούμενοι στις φυλακές απομόνωσης των ΗΠΑ τους αποκαλούν «μεγεθυμένα κελιά» (oversized cells) ή «σπίτια για σκύλους» (dog runs).
Κατά τη διάρκεια του προαυλισμού ο φυλακισμένος βρίσκεται απόλυτα απομονωμένος, δεν έχει τη δυνατότητα να έρθει σε οποιαδήποτε επαφή με τους συγκρατούμενούς του ή  με το φυσικό περιβάλλον, ενώ σιδερένιες πόρτες σχεδιάζονται σε κάθε άνοιγμα των εσωτερικών διαδρόμων με στόχο τον πλήρη αποκλεισμό των κρατουμένων ακόμα και από την θέαση μιας εσωτερικής εικόνας της φυλακής.
Γενικότερα η  απώλεια της ανθρώπινης σωματικής επαφής θεωρείται ο δυσκολότερος και πιο ματαιωτικός παράγοντας κατά την παραμονή στη φυλακή. Επιπλέον χρησιμοποιούνται μέθοδοι όπως η λογοκρισία, η κατακράτηση, η καθυστέρηση αλληλογραφίας,  ο περιορισμός και η  παρακολούθηση των τηλεφωνημάτων, η ελαχιστοποίηση επισκέψεων οι οποίες μάλιστα πραγματοποιούνται χωρίς φυσική επαφή μεταξύ του κρατούμενου και του επισκέπτη, παρενόχληση και απειλές στους επισκέπτες.



ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑΚΗ ΑΠΟΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΜΟΝΩΤΙΣΜΟΣ
 
Αισθητηριακή αποστέρηση είναι μια μέθοδος βασανισμού που συνδέεται άμεσα με την απομόνωση και συνιστά ένα στρεσογόνο παράγοντα που μπορεί να πυροδοτήσει την εκδήλωση πολλών συνδρόμων[5]. Αισθητηριακή στέρηση[6] (Sensory deprivation) ονομάζεται η σκόπιμη μείωση ή η απομάκρυνση των ερεθισμάτων σε μία ή περισσότερες από τις αισθήσεις. Απλές συσκευές όπως παρωπίδες ή κουκούλες και ωτοασπίδες μπορούν να διακόψουν την όραση και την ακοή, ενώ οι πιο πολύπλοκες συσκευές μπορούν επίσης να διακόψουν την αίσθηση της όσφρησης, της αφής, της γεύσης.
Η αισθητηριακή στέρηση των τροφίμων στα λευκά κελιά επιτυγχάνεται κατ’ αρχάς με τη δημιουργία ενός συνεχούς μονότονου και ομοιόμορφου σκηνικού και επιπλέον χάρη σ’ ένα διπλό άξονα. Αφενός με τη σταθερή ένταση του τεχνητού φωτισμού, η οποία σβήνει την ύπαρξη των περιγραμμάτων και αφαιρεί την αντίληψη των ωρολογιακών εναλλαγών ως προς το φως και αφετέρου με τη μερική ή ολική κατάργηση των αισθητικών ερεθισμάτων, όπως οι εξωτερικοί θόρυβοι και οι μυρωδιές.
Σύμφωνα με ορισμένες έρευνες, ύστερα από 48 ώρες απομόνωσης των αισθήσεων, ο ασθενής έχει παραισθήσεις και πέφτει σε λήθαργο. Διακατέχεται από έντονο άγχος και σε ορισμένες περιπτώσεις εκδηλώνει διαταραχές του περιεχομένου των σκέψεων, με τη μορφή παραληρήματος.  Συχνά οδηγείται στην κατάθλιψη και την ανάπτυξη άλλων ψυχωτικών διαταραχών και συνδρόμων.[7] Οι παραισθήσεις του ασθενή μειώνονται, όταν αρχίζει να δέχεται ερέθισμα από το περιβάλλον και μπορεί να φτάσει στο σημείο να νιώθει φιλικά προς τους διώκτες του, να τους εμπιστεύεται, επειδή είναι αποκλειστικά εκείνοι, που του μεταφέρουν αυτό το ερέθισμα. Αρχίζει και μεταβιβάζει θετικά συναισθήματα προς αυτούς. Πιστεύει ότι αυτοί τελικά θα τον βοηθήσουν.
Τα συμπτώματα που διαγνώστηκαν από τις έρευνες του Dr.Stuart Grassian, χωρίστηκαν σε τέσσερις κατηγορίες:
 
1.Αλλαγές στην αντιληπτική ικανότητα:
Δυσκολία συγκέντρωσης, δυσκολίες και αποκοπές στην ομιλία και στο σχηματισμό προτάσεων, με αποτέλεσμα να ξεχνιέται το περιεχόμενο του θέματος. Γενική υπερευαισθησία στα εξωτερικά ερεθίσματα. Η πλειοψηφία των κρατούμενων ενοχλείται αφόρητα από το φως, τις οσμές, τους ήχους, τις γεύσεις. Εξοργίζονται από θορύβους, όπως το καζανάκι ή οι σωληνώσεις, δεν μπορούν να αντέξουν τη μυρωδιά από το φαγητό, δεν ανέχονται τη γεύση του νερού. Αντιληπτικές παραμορφώσεις, παραισθήσεις και εξωπραγματικές εμπειρίες (derealization experiences). Οι φυλακισμένοι ακούνε ψιθύρους ή φωνές, χωρίς να μπορούν να επιβεβαιώσουν αν ήταν πραγματικές ή αποκυήματα της φαντασίας τους. «Άκουσα τους φύλακες να μιλάνε. Το είπαν αυτό; Ναι; Όχι; Προσπαθώ να το επιβεβαιώσω (από τον κρατούμενο στο διπλανό κελί). Καμιά φορά ακούει κάτι που εγώ δεν ακούω. Ξέρω ότι κάποιος από τους δυο μας είναι τρελός, αλλά ποιος; Μήπως χάνω τα λογικά μου;» Οι παραισθήσεις είναι διαφόρων ειδών, όπως τοίχοι που αρχίζουν να λειώνουν ή να κυματίζουν ή πράγματα που κινούνται στην άκρη του οπτικού πεδίου του κρατούμενου.
 
2.Συγκινησιακές διαταραχές:
Κυμαινόμενες κρίσεις πανικού, οι οποίες συνοδεύονται από ταχυκαρδία, κόψιμο της αναπνοής, τρέμουλο ή φόβο επικείμενου θανάτου.
 
3.Διαταραχές στη σκέψη:
Εμφάνιση πρωτόγονων φαντασιώσεων. Οι κρατούμενοι έχουν φαντασιώσεις εκδίκησης, βασανισμού και ακρωτηριασμού των δεσμοφυλάκων. Τους είναι αδύνατον να ελέγξουν τις εικόνες εκδίκησης που συνεχώς επανέρχονται. Μανία καταδίωξης, παράνοια. Οι κρατούμενοι ακούνε ανύπαρκτες συζητήσεις για το άτομό τους ή νομίζουν ότι τους έχουν ρίξει φάρμακο στο φαγητό.
 
4.Προβλήματα στον έλεγχο των παρορμήσεων:
Οι κρατούμενοι αδυνατούν να ελέγξουν τις παρορμήσεις τους και έχουν εκρήξεις βίας ή αυτοκαταστροφής. Άλλοι καταστρέφουν ότι βρουν μπροστά τους στο κελί, σκίζουν τις φωτογραφίες ή την αλληλογραφία τους και άλλοι κατά τη διάρκεια των κρίσεων αυτοτραυματίζονται ή κάνουν απόπειρα αυτοκτονίας, χωρίς να έχουν συνείδηση των πράξεών τους.[8]
Το σύστημα απομονωμένων ατομικών κελιών καταστρέφει όλο το νευρολογικό σύστημα των κρατουμένων. Παρατηρούνται κινήσεις εκτός ελέγχου και εξαφανίζονται τα αντανακλαστικά. Επίσης παρατηρείται υπερβολική εφίδρωση, στομαχικός πόνος, χάσιμο βάρους, σπονδυλικοί πόνοι, διαταραχές στο κυκλοφορικό και ανοσοποιητικό σύστημα, διαταραχές στην όραση και στην περίοδο των γυναικών.








ΧΩΡΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ
 
Ο σχεδιασμός του χώρου έχει τη δυνατότητα να παρακινήσει ή να αδυνατίσει τη σκέψη, να εντείνει ή να εμποδίσει την ανάρρωση, να ενθαρρύνει ή να παρεμποδίσει την κοινωνική αλληλεπίδραση, να βελτιώσει την πνευματική και ψυχολο­γική υγεία ή να αυξήσει την ανησυχία. Η αποστέρηση των αισθήσεων επιτυγχάνεται με την εξουδετέρωση της μνήμης και την απώλεια της αίσθησης του χώρου και του χρόνου. Στα λευκά κελιά επιτελείται ο σιωπηλός θάνατος της ανθρώπινης ψυχικής υγείας. Η κατάσταση στην οποία περιέρχεται ο κρατούμενος ονομάζεται «εξαναγκασμένη απραξία» (forced idleness).
Εστιάζοντας στην χωρική συγκρότηση και τις επιπτώσεις στη ψυχική και σωματική υγεία των κρατουμένων αναφέρονται τα εξής:
 
Φως
Τα κελιά των σύγχρονων φυλακών απομόνωσης δεν έχουν παράθυρα ή όταν έχουν, αυτά είναι πολύ μικρά, στενά και μη ανοιγόμενα. Όταν το παράθυρο υπάρχει, είτε είναι αδιαφανές, είτε βλέπει σε κάποιο τοίχο, ώστε ο κρατούμενος να μην έχει εικόνα του τι συμβαίνει εκτός της πτέρυγας. Ο ήχος και η θέα,  εμποδίζονται από το παράθυρο. Ο χρήστης παύει να έχει τον έλεγχο του φωτισμού, με αποτέλεσμα να αναπτύσσει συναισθήματα κατωτερότητας, μηδενικής αυτοεκτίμησης,  απραξίας και να κυριεύεται από το άγχος.
 
Φωτισμός
Επιβάλλεται τεχνητός φωτισμός 24 ώρες το 24ωρο. Συνήθως υπάρχουν δύο φώτα στο κελί, διαφορετικής έντασης. Το φως μεγάλης έντασης ελέγχεται είτε από τον κρατούμενο είτε από τη διοίκηση, ανάλογα με τη φυλακή. Όταν κλείνει το πρώτο φως, ανάβει αυτόματα το βοηθητικό φως μικρότερης έντασης, το οποίο επιτρέπει την επιτήρηση ακόμα και τις ώρες που ο κρατούμενος θέλει να κοιμηθεί.[9] Σε πολλές φυλακές το φως αυτό είναι τέτοιας έντασης, που ο κρατούμενος για να κοιμηθεί αναγκάζεται να σκεπάσει το κεφάλι του, κάτι που απαγορεύεται. Έτσι οι φύλακες μπορούν όποτε θέλουν να τον ξυπνάνε με την πρόφαση αυτή, στερώντας από τους κρατούμενους ακόμα και τη δυνατότητα του φυσιολογικού ύπνου.
Οι δύο αυτές χωρικές συνθήκες συνδέονται με την απώλεια προσανατολισμού ημέρας-νύχτας.
 
Χρώμα
Το λευκό χρώμα στα κελιά επηρεάζει δραματικά την όραση των κρατουμένων οι οποίοι έρχονται αντιμέτωποι με τη «λευκή» όραση. Λόγω της εξαναγκαστικής οπτικής μονοτονίας και του συνεχούς φωτισμού, η ύπαρξη περιγραμμάτων σβήνει και έτσι σταδιακά χάνεται η αίσθηση του χώρου και του χρόνου.
Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη Θεωρία των χρωμάτων, «Το μάτι ούτε θέλει ούτε μπορεί να παραμείνει επί μακρόν σε μία ομοιόμορφη κατάσταση που καθορίζεται σε ένα συγκεκριμένο αντικείμενο.»[10]  Το λευκό χρώμα αντιπροσωπεύει το φως και θέτει το όργανο της όρασης σε κίνηση. Σύμφωνα με τις μεταεικόνες, στις παραμένουσες εικόνες τετράγωνων αντικειμένων, παρατηρείται μία συρρίκνωση των γωνιών, ώστε σταδιακά η εικόνα να θυμίζει μάλλον ένα κύκλο με συνεχώς ελλατούμενο μέγεθος.[11]
Επιπλέον, το μάτι μπορεί να συνταυτιστεί με ένα μεμονωμένο χρώμα μόνο αν εξαναγκαστεί. Κάτι τέτοιο όμως συμβαίνει μόνο στιγμιαία. Κάθε φωτεινό σημείο δε διεγείρει απλώς ένα σημείο πάνω στον αμφιβληστροειδή, αλλά ένα κύκλο γύρω του , έτσι ώστε σε μία φωτεινή επιφάνεια το φως επεκτείνεται πέρα από τα αντικειμενικά όρια αυτής της επιφάνειας. [12]
Παράλληλα το χρώμα βιώνεται ψυχικά και συμβολικά έχοντας τεράστιες επιπτώσεις στην αντίληψη. Έτσι με την εξαναγκαστική οπτική μονοτονία ενδυναμώνονται αισθήματα κατωτερότητας και εξευτελισμός του ψυχικού κόσμου του κρατούμενου.
 
Και οι τρεις παραπάνω χωρικές συνθήκες , η απουσία φυσικού φωτός, η επιβολή έντονου τεχνητού φωτισμού και η εξαναγκαστική οπτική μονοχρωμία σε συνδυασμό με τα ανακλαστικά μεταλλικά αντικείμενα (πόρτες από χάλυβα, κάγκελα, φακοί) συντελούν στην αποστέρηση του ύπνου που αποτελεί έναν από τους πιο στρεσσογόνους παράγοντες για την ανάπτυξη ψυχωσικών συνδρόμων. Από μόνη της, η αποστέρηση ύπνου μπορεί να προκαλέσει ψύχωση σε φυσιολογικά άτομα που δεν έχουν άλλα σωματικά ή συναισθηματικά stress.
 
Ακουστική
Οι άνθρωποι έχουν έντονα την ανάγκη να νιώθουν ότι ελέγχουν το περιβάλλον τους. Ένας χώρος, ο οποίος έχει φασαρία παρουσιάζει δυσκολίες και αποτρέπει τον έλεγχο του περιβάλλοντος. Οι πηγές θορύβου στα λευκά κελιά ανάλογα με τη φυλακή είναι συνήθως μη απαραίτητες, πολυάριθμες και δυνατές (υψηλά επίπεδα dB). Παραδείγματα κοινών πηγών περιλαμβάνουν ηλεκτρο­μηχανολογικές εγκαταστάσεις, συναγερμούς, εξοπλισμό, μεταλλικές κατασκευές.  Ακόμη και η μουσική χρησιμοποιείται αρνητικά καθώς πολλές φορές εξαναγκάζουν τους κρατούμενους να ακούν  μουσική σε υψηλά dB και επιλέγοντας λάθος μουσική. Ωστόσο, ειδική μέριμνα έχει δοθεί στο θέμα του σχεδιασμού των τοίχων με στόχο την απάλειψη της αναμετάδοσης του νοήματος, της πληροφορίας.
Οι κρατούμενοι υπόκεινται στο «λευκό» θόρυβο, δηλαδή σε ένα συνεχή, δυνατό απροσδιόριστο θόρυβο/ βόμβο. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αισθητηριακή υπερφόρτωση. Ταυτόχρονα, η έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας οδηγεί σε αισθητηριακή αποστέρηση και οι ήχοι που ακούγονται μπορεί να προκαλέσουν άγχος
Αερισμός
Χρησιμοποιούνται θύρες ειδικής τεχνολογίας, – χοντρές και εσωτερικά επενδυμένες με σίδερο, έχοντας ένα μικρό παραθυράκι για σερβίρισμα ύπαρξη συμπαγούς πόρτας αντί για σιδεριά, αφαιρεί κάθε δυνατότητα για φυσικό αερισμό των κελιών. Έτσι ο τεχνητός κλιματισμός είναι απαραίτητος στις πτέρυγες των κελιών, και όπου δεν υπάρχει, οι συνθήκες είναι αφόρητες. Όπου υπάρχει κλιματιστικό το ελέγχει η διεύθυνση, αποκτώντας άλλο ένα όργανο τιμωρίας των φυλακισμένων. [13]
Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον επηρεάζεται κάθε αίσθηση. Επίσης εμφανίζονται προβλήματα στις αρθρώσεις από την υποχρεωτική ακινησία και την αδυναμία άσκησης. Τα επισκεπτήρια αν επιτρέπονται,  είναι πάντα μικρής διάρκειας και λαμβάνουν χώρα σε μικρές ατομικές αίθουσες με αλεξίσφαιρο τζάμι ή ατσάλινο πλέγμα. Τέλος, την απομονωτική κόλαση των κρατουμένων ολοκληρώνουν κάμερες παρακολούθησης σε όλα τα σημεία διαβίωσής τους, με στόχο τη αίσθηση της διαρκής έκθεσης στις αρχές.








ΜΙΚΡΟΣ ΕΠΙΛΟΓΟΣ
 «Ο αρχιτέκτων μιας φυλακής, πρέπει να είναι κατά κάποιον τρόπο και φιλόσοφος και ηθικολόγος, έχοντας πάντα στο νου του, ότι συμβάλλει στην βελτίωση μιας κοινωνικής αθλιότητας».
Γ. Τριανταφυλλίδης
Ο ανθρώπινος οργανισμός λειτουργεί σαν κεραία. Από την άλλη, «η αρχιτεκτονική προσεγγίζει, αντιμετωπίζει, επεξεργάζεται, αναδεικνύει, αξιοποιεί, μορφοποιεί και, τελικά, δημιουργεί χωρικότητα. Η διπλή χωρικότητα αναφέρεται στη θεμελιώδη διάκριση ανάμεσα σε συνειδητή και ασυνείδητη εμπειρία της χωρικότητας.
Η συνειδητή χωρικότητα διέπεται από την αρχή της πραγματικότητας,[…] συγκροτείται με κύριες πτυχές τον συμβατικό  επιχειρησιακό χώρο, τη συνάντηση-συνεύρεση-αλληλεπίδραση προσώπων και πραγμάτων, την πρακτικότητα και την αισθητική.
Η ασυνείδητη χωρικότητα διέπεται από την αρχή της ηδονής, λειτουργεί με όρους πρωτογενούς διαδικασίας και συγκροτείται με κύριες πτυχές τους δυνητικούς χώρους, τις τελεστικές και εικαστικές παραμέτρους, την απεικονιστική παράσταση πραγμάτων, τον αυστηρά προσωπικό, ακοινώνητο μονόλογο, τη μη-συμμεριστή εμπειρία και τη φαντασίωση.»[14] Με άλλα λόγια, η αρχιτεκτονική δημιουργεί το χώρο ο οποίος χαρακτηρίζεται από τη μορφή του (σχήμα, υλικά), τη χρήση του, την ποιότητά του (φως, χρώμα, θερμική και ακουστική άνεση, οσμή) και από τους χρήστες του.
Ωστόσο ο χώρος μας ελέγχει και μας καθορίζει. Ο άνθρωπος δέχεται ισχυρά συναισθήματα από τον χώρο, ο οποίος, τελικά, επηρεάζει την αποδοτικότητα, την ψυχική υγεία και τη σχέση των χρηστών μετα­ξύ τους.
«…ο τρόπος με τον οποίο είναι σχεδιασμένα τα κτίρια και η διακόσμησή τους είναι σημαντικά για την διεύθυνση, το προσωπικό και ομοίως για τους φυλακισμένους. Μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ατμόσφαιρα μιας φυλακής…»[15]
Woolf, A.
Στην περίπτωση του απομονωτικού εγκλεισμού πραγματώνεται μια πολυδιάστατη προσπάθεια κατακρεούργησης αυτής της διπλής χωρικότητας που μόνο στην παράνοια μπορεί να οδηγήσει. Έρευνες έχουν δείξει ξεκάθαρα ότι η δια­νοητική ικανότητα, ο εγκέφαλος και το νευρικό σύστημα είναι άμεσα επηρεασμένα, είτε θετικά είτε αρνητικά, από τα στοιχεία του περιβάλλοντος[16]. Για τη σωστή λειτουργία του βιολογικού μηχανισμού είναι απαραίτητη η ποικιλία των ερεθισμάτων που δέχεται ο ανθρώπινος οργανισμός. Η κατάσταση της συνεχούς μονοτονίας επιφέρει παθολογικές διαταραχές. Αποδεικνύεται ότι η ευεξία και συνεπώς η απόδοση των ανθρώπων συνδέονται στενά με την ποιότητα του αρχιτεκτονικού χώρου. Η ζωή του καθενός αντικατοπτρίζεται στο πε­ρίβλημά του.
Ο άνθρωπος βλέπει στην κατοικία το συναίσθημα της ασφάλειας και της φροντίδας, όπως νιώθει το βρέφος με το μητρικό περιβάλλον. Ο κρατούμενος  λόγω της εκτεταμένης παραμονής του στον δωμάτιο νοσηλείας, οικειοποιείται τον χώρο και του προσδίδει τον ρόλο της κατοικίας. Η σχέση με τους τοίχους οξύνεται. Το επίπεδο ψυχολογικής λειτουργίας ακολουθεί την ποιότητα του περίγυρού της. Αυτό ακριβώς συνέβη σε μία ασθενή κλεισμένη σε έναν θάλαμο ψυχιατρείου, κακοφωτισμένο και βαμμένο καφέ. Η ασθενής πασάλειβε τους τοίχους με τα περιττώματά της, δείχνοντας έτσι τη δυσαρέσκειά της στον χώρο.
Αυτή η μορφή ιδρυματικής κτηνωδίας το μόνο που καταφέρνει είναι να εκμηδενίζει τους κρατούμενους, να αποκλείει την καλυτέρευση και επανένταξή τους και να εξοργίζει την κοινωνία. Ο  σχεδιασμός  πρέπει να βοηθά  στην αναμορφωτική διαδικασία και να προσφέρει ένα ανθρώπινο περιβάλλον για το προσω­πικό και τους κρατούμενους, στη χειρότερη, όμως, θα πρέπει τουλάχιστον να μην κάνει παραπάνω ζημιά[17].
Ο αρχιτέκτονας πρέπει πάντα να σέβεται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια των χρηστών, κυρίως ενός τέτοιου ιδρύματος.








ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΜΟΥ[18]
 
Τα σύνδρομα μπορεί να είναι αιτιολογικά, παθογενετικά ή μορφολογικά. Με τον όρο «σύνδρομα του εγκλεισμού»  νοείται  ένα σύνολο συμπτωμάτων που εκδηλώνονται από κρατούμενους στο περιβάλλον της φυλακής  και σε άμεση αλληλεπίδραση με αυτό.
 
1)Βραχεία ψυχωσική διαταραχή
Βασικό γνώρισμα της βραχείας ψυχωσικής διαταραχής αποτελεί η ξαφνική έναρξη ενός ψυχωσικού επεισοδίου, με διάρκεια που κυμαίνεται από μια ημέρα έως τριάντα μέρες. Μέτα τη λήξη του επεισοδίου αυτού, το άτομο επανέρχεται στο προηγούμενο επίπεδο λειτουργικότητας. Τα συμπτώματα αυτής της διαταραχής συνιστούν οι παραληρητικές ιδέες, οι ψευδαισθήσεις, ο αποδιοργανωμένος λόγος και η έντονα  αποδιοργανωμένη συμπεριφορά. Το άτομο δείχνει έντονα αναστατωμένο, με σύγχυση και εκδηλώνει ταχεία εναλλαγή συναισθημάτων. Η αιτιολογία της διαταραχής αυτής, στα πλαίσια της φυλακής σχετίζεται με στρες που προκαλείται από εξωτερικούς παράγοντες και με την προσωπικότητα του ατόμου.
 
2)Σύνδρομο Ganser
To σύνδρομο Ganser αποτελεί ένα είδος διαταραχής οι οποίες χαρακτηρίζονται από διάσχιση ή διάσπαση στις συνήθως συντεθειμένες λειτουργίες της συνείδησης, της μνήμης, της ταυτότητας ή της αντίληψης του περιβάλλοντος, που μπορεί να είναι ξαφνική ή προοδευτική, παροδική ή χρόνια. Βασικό κοινό στοιχείο σε όσα άτομα εμφανίζουν το σύνδρομο Ganser, το οποίο είναι αρκετό για να αποδοθεί αυτή η διάγνωση, αποτελεί η αδυναμία του ατόμου να απαντήσει με ακρίβεια σε εύκολες ερωτήσεις, στις οποίες απαντά κατά προσέγγιση. Πρόκειται για αναστρέψιμη διαταραχή, η οποία εμφανίζεται ως επί το πλείστον σε συνθήκες εγκλεισμού και ειδικότερα , σε σχέση με τους κρατούμενους, σε καθεστώς απομόνωσης. Μετά την επαναφορά σε κανονικά πλαίσια εγκλεισμού, τα συμπτώματα υποχωρούν σταδιακά.
Τα διαγνωστικά κριτήρια για τον καθορισμό του συνδρόμου αυτού είναι:
α)το Vorbeireden
Το Vorbeireden, αφορά την τάση του ατόμου να απαντά κατά προσέγγιση  σε εύκολες ερωτήσεις.
β) συμπτώματα μετατροπής
Τα συμπτώματα μετατροπής περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, αναλγησία και το αντίθετο, αισθητηριακές διαταραχές και κινητικές διαταραχές, όπως παράλυση.
γ) θόλωση της συνείδησης
Η θόλωση της συνείδησης αφορά μειωμένα επίπεδα εγρήγορσης του ατόμου. Σχετικές με το κριτήριο αυτό είναι και κάποιας μορφής διαταραχές των γνωστικών λειτουργιών  όπως,  προβλήματα στον προσανατολισμό του ατόμου, στην συγκέντρωση και τη μνήμη.
δ) ψευδαισθήσεις
 
3)Πυρετός της πύλης
Ο πυρετός της πύλης περιγράφει την ιδιαίτερη ψυχολογική κατάσταση των κρατουμένων εκείνων που πρόκειται να αποφυλακιστούν από το σωφρονιστικό ίδρυμα, ειδικότερα μετά την έκτιση μακρόχρονής ποινής.
Βασικά γνωρίσματα του «πυρετού της πύλης» αποτελούν το άγχος, η ανησυχία και η ευερεθιστότητα, ενώ σε κάποιες περιστάσεις είναι δυνατόν να εκδηλωθούν από κάποιους συμπτώματα υπομανίας, συνήθως παρουσιάζονται ένα μήνα πριν την αποφυλάκιση και παραμένουν έως έξη μήνες. Χαρακτηριστικά σημεία του «πυρετού της πύλης» αποτελούν ο φόβος, ο θυμός, η αδυναμία αντιμετώπισης του παρόντος, η εσωτερική ταραχή και ανησυχία, η ευερεθιστότητα, η σύγχυση ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον, η ιδιαίτερη ευφορία, οι έντονοι πονοκέφαλοι, οι γαστρεντερικές παρενοχλήσεις, η αϋπνία κι η ψυχοκινητική διέγερση.Η προσωπικότητα των εγκλείστων , η ποιότητα των σχέσεων που διατήρησαν  κατά την διάρκεια του εγκλεισμού τους και η υποστήριξη που έλαβαν, το επίπεδο των επαγγελματικών τους προσόντων, άλλα και η διάρκεια της ποινής τους παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εκδήλωση και την ένταση του συνδρόμου.
***
 
[1] Gappell, Millicent [1991], “Psychoneuroimmunology”, Marberry, Sarah O., Innovations in Healthcare Design, pp.115, Canada: Wiley
[2] Control Unit Prisons (SHU), Frank Atwood, http://www.geocities.com/CapitolHill/Rotunda/4027/shucontrolunits.htm, 2003, σελ.6
[3] Ιsolation International Platform Against Isolation, Special Issue 1, April 2003, pg13
[4] Τόσο η επιλογή των υλικών, όσο και η μορφή των επίπλων, αποκαλύπτουν τη βασικότερη αρχή σχεδιασμού: «οι φυλακές δέχονται τα πιο καταστροφικά στοιχεία της κοινωνίας, τα οποία κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού τους, έχουν άπειρο χρόνο για να δώσουν διέξοδο στις πιο καταστροφικές τους ορμές. Γι’ αυτό το λόγο οι τοίχοι, τα έπιπλα, ο εξοπλισμός, πρέπει να είναι ουσιαστικά άθραυστα.» Φυσικά, και οι  κρατούμενοι οδηγούνται σε τέτοιου είδους αντιδράσεις, παρατηρείται μια βίαιη και βανδαλική συμπεριφορά προς τον χώρο της φυλακής ως ξέσπασμα για την παραμονή τους εκεί.. Σημαντικό επιπλέον, σε αυτό το σημείο να αναφερθεί εδώ ότι η αρχιτεκτονική, όπως και το ανθρώπινο υποκείμενο, ζουν, αναπνέουν και δρουν μέσα σε μια διπλή χωρικότητα.  Η προσπάθεια εξάυλωσης του χώρου των κρατουμένων επιχειρείται λοιπόν με πολλούς τρόπους . Σε σχέση με τη λογική του ελάχιστου και την αξία του διακόσμου αναφέρεται: «Ο διάκοσμος αντιπροσωπεύει αρχιτεκτονικά αναγκαίο έκδοχο (σύστημα επενδύσεων, προσδιορισμών και στίξης της δομής), που καθιστά το αρχιτεκτόνημα όχι απλά αποτελεσματικό με όρους ανάγκης, αλλά ενδιαφέρον-αποδεκτό-επιθυμητό με όρους φαντασίωσης. Ο διάκοσμος, έστω και στην έσχατα μινιμαλιστική μορφή του, αποτελεί το αναπόφευκτο τεκμήριο της επένδυσης των αναγκών με φαντασιώσεις, του επικαθορισμού των λειτουργιών από την επιθυμία, της εγγραφής του αρχιτεκτονήματος στη διπλή χωρικότητα.»
Ν.Σιδέρης, Η διπλή χωρικότητα, http://siderman.gr/books/architecture/73-διπλι-χωρικότθτα.html
Η αιτία του συνδρόμου Ganser είναι άγνωστη ωστόσο έχει συσχετισθεί ιδιαίτερα με το καθεστώς της απομόνωσης. Η αισθητηριακή αποστέρηση που συνδέεται με την απόμονωση συνιστά ένα στρεσογόνο παράγοντα που μπορεί να πυροδοτήσει την εκδήλωση του συνδρόμου. Το σύνδρομο αυτό εμφανίζεται στους έγκλειστους, σε ασθενείς με εγκεφαλική αιμορραγία κι άτομα που εκδηλώνουν χρόνιες ψυχωσικές διαταραχές. Στους έγκλειστους το σύνδρομο αυτό έχει συσχετισθεί με την περίοδο της προφυλάκισης, την περίοδο αναμονής της δίκης και με το καθεστώς της απομόνωσης, ενώ παράλληλα θεωρείται ότι εκδηλώνεται συχνότερα από άτομα που ανήκουν σε μειονότητες.
[6] http://en.wikipedia.org/wiki/Sensory_deprivation
[7] Ίδετε παράρτημα Σύνδρομα του Εγκλεισμού
[8]  Psychopathological effects of solitary confinement, Stuart Grassian MD, American Journal of Psychiatry, http://www.intd.net/scott/sgrassian_1183.html, 1983, σελ.4-5
[9] «Στην ειδική μονάδα κράτησης της Indiana η λάμπα έντασης 40 Watt βρίσκεται πάνω από την τουαλέτα. Ανάμεσα στις 9:00μμ και τις 5:00πμ την ελέγχει ο κρατούμενος, ενώ την υπόλοιπη ώρα ελέγχεται από τη διεύθυνση και είναι συνήθως ανοικτή. Ακόμα όμως και όταν είναι κλειστή υπάρχει ένα νυχτερινό φως των 7 Watt αναμμένο.» Cold Storage – Supermaximum security confinement in Indiana, Human Rights Watch, http://www.hrw.org/reports/1997/usind/, 1997, σελ.17
[10]Johann Wolfgang von Goethe, ‘’ Θεωρία των Χρωμάτων’’, PRINTA /ΣΤΙΣ ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ, Αθήνα 2008, σελ.94
[11] Johann Wolfgang von Goethe, ‘’ Θεωρία των Χρωμάτων’’, PRINTA /ΣΤΙΣ ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ, Αθήνα 2008, σελ.90-91
[12] Οπσελ.88
[13] Στην ειδική μονάδα κράτησης της Indiana «κατά τη διάρκεια της θητείας του διευθυντή Right, το κλιματιστικό ορισμένες φορές ρυθμιζόταν πολύ χαμηλά (στους μηδέν βαθμούς Κελσίου), ως τιμωρητικό μέτρο, αφήνοντας τους κρατούμενους να παγώνουν στα κελιά τους.» Cold Storage – Supermaximum security confinement in Indiana, Human Rights Watch, http://www.hrw.org/reports/1997/usind/, 1997, σελ.19
[14] Ν.Σιδέρης, Η διπλή χωρικότητα, http://siderman.gr/books/architecture/73-διπλι-χωρικότθτα.html
[15] Woolf, A. and Tumim, S. [1991], Prison Disturbannces April 1990
[16] Gappell, Millicent [1991], “Psychoneuroimmunology”, Marberry, Sarah O., Innovations in Healthcare Design, pp.115, Canada: Wiley
[17] Fairweather Leslie [2000], Prison Architecture – policy, design and experience, pp.33
[18] http://kratoumenoi.blogspot.gr/2010/12/blog-post_1961.html
***
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
  1. Foucault, Michel [1975], [2011] Επιτήρηση και Τιμωρία, Η Γέννηση της Φυλακής, εκδόσεις ΠΛΕΘΡΟΝ, Αθήνα
  2. Gappell, Millicent [1991], Psychoneuroimmunology, Marberry, Sarah O., Innovations in Healthcare Design, Canada: Wiley
  3. Goethe, Johann Wolfgang, Θεωρία των Χρωμάτων, PRINTA /ΣΤΙΣ ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ, Αθήνα 2008
  4. Woolf, A. and Tumim, S. [1991], Prison Disturbannces, April 1990
  5. Fairweather Leslie [2000], Prison Architecture – policy, design and experience, Oxford: Architectural Press.
Ιστότοποι
  1. Σημειώσεις για την Αρχιτεκτονική και την Ψυχανάλυση του Νίκου Σιδέρη http://siderman.gr/books/architecture.html
  2. Control Unit Prisons (SHU), Frank Atwood, http://www.geocities.com/CapitolHill/Rotunda/4027/shucontrolunits.htm, 2003
  3. http://kratoumenoi.blogspot.gr/2010/12/blog-post_1961.html
  4. Psychopathological effects of solitary confinement, Stuart Grassian MD, American Journal of Psychiatry, http://www.intd.net/scott/sgrassian_1183.html, 1983,
  5. Cold Storage – Supermaximum security confinement in Indiana, Human Rights Watch, http://www.hrw.org/reports/1997/usind/, 1997, σελ.19
  6. http://fanthis.blogspot.gr/2012/01/blog-post_1042.html
Περιοδικά
  1.  ISOLATION international Platform Against isolation [2003], Special Issue 1
  2. 2 years of resistance against isolation, SILENT DEATH, TORTURE, TAYAD Komite Nederlands
  3. Ο ΑΓΩΝΑΣ στην Τουρκία και το Κουρδιστάν [2000], τεύχος 21ο, Κύπρος
  4. Ο ΑΓΩΝΑΣ στην Τουρκία και το Κουρδιστάν [2001], τεύχος 22ο, Κύπρος
  Διαλέξεις
  1. Στενού, Μυρτώ, [2010], Η Αρχιτεκτονική ως εργαλείο της πολιτικής του Σωφρονισμού
  2. Βουρεκάς Κώστας, Ελευθεριάδης Χρήστος [2003], Η εξέλιξη της αρχιτεκτονικής των φυλακών απομόνωσης
  3. Αγγελάκη, Μ και Κουρμουλάκη, Α [2008],  Η Αρχιτεκτονική των φυλακών ως μέρος του Σωφρονιστικού Συστήματος




Πέμπτη 22 Αυγούστου 2013

"Νέα Ομιλία (από τα "στρατόπεδα συγκέντρωσης" στα "κέντρα κλειστής φιλοξενίας"), του SilentCrossing

















Ξεκινάμε απ’ τα βασικά: η Αμυγδαλέζα δεν είναι «κέντρο κλειστής φιλοξενίας», μεταναστών, δεν είναι σταθμός συγκέντρωσης, δεν είναι κέντρο προσωρινής κράτησης, είναι το ελληνικό Γκουαντάναμο. Οι άνθρωποι που μένουν εκεί (από φήμες μόνο υπολογίζονται ανάμεσα σε 1.380 και 1.600, αφού το ελληνικό κράτος αρνείται να δώσει το παραμικρό στοιχείο, προφανώς για να είναι ευκολότερη η “εξαφάνιση” τους αν χρειαστεί), στοιβαγμένοι σε κοντέινερ κάτω από τον καυτό ήλιο του Αυγούστου τόλμησαν να άναψαν κλιματιστικό για να δροσιστούν. Οι ανθρωποφύλακες τους έκοψαν τελείως το ρεύμα για τρεις μέρες. Οι άνθρωποι εξεγέρθηκαν ρισκάροντας τη ζωή και την υγεία τους, αφού στο κολαστήριο που τους πέταξαν δεν είχαν πλέον τίποτα να χάσουν. Είχαν προηγηθεί ξυλοδαρμοί,βασανιστήρια, εν ψυχρώ δολοφονίες. Πολλοί παρατηρούν ότι η γλώσσα που χρησιμοποιούν τα τελευταία χρόνια τα στελέχη της κυβέρνησης, ψεύτικη, αφαιρετική, κατακρεουργημένη από κάθε ίχνος ηθικής υπόστασης και εμπειρικών δεδομένων, θυμίζει τη Νέα Ομιλία του Όργουελ. Εμένα περισσότερο μου θυμίζει τη γλώσσα του ιδεολογικού τους προγόνου Γιόζεφ Γκαίμπελς και των υφισταμένων του.

Μερικά χρόνια πριν ο Τζωρτζ Όργουελ επινοήσει τη Νέα Ομιλία στο 1984, οι δήμιοι των στρατοπέδων συγκέντρωσης στη Γερμανία και την Πολωνία χρησιμοποιούσαν ήδη μια άτυπη διοικητική γλώσσα που έμοιαζε πολύ με τη Νέα Ομιλία, και ήταν απαλλαγμένη από ηθικά νοήματα. Ο Michel Borwicz στο βιβλίο του Γραφτά των Μελλοθανάτων από τη Ναζιστική Κατοχή 1939-1945 (Εκδόσεις Μπουκουμάνη, Αθήνα, 1997) μελετάει την τεχνητή διάλεκτο που χρησιμοποιούσαν οι Ες-Ες με σκοπό να ξεγελάσουν τα θύματα τους, που ήταν παράλληλα κι ένα λεξιλόγιο διοικητικό, απαλλαγμένο από συναισθηματικό περιεχόμενο, ώστε να μπορούν να κάνουν τη «δουλειά» τους χωρίς ενοχές. Με τον τρόπο αυτό, οι δολοφόνοι έχαναν την ηθική τους φυσιογνωμία, οι δολοφονημένοι το ανθρώπινο πρόσωπο τους, και τα βασανιστήρια τη συγκινησιακή τους όψη.

Το γνωστότερο παράδειγμα ήταν οι πινακίδες έξω από τα στρατόπεδα εξόντωσης (καθόλου στρατόπεδα συγκέντρωσης ή στρατόπεδα εργασίας, αφού μοναδικός τους σκοπός ήταν εξαρχής η δολοφονία των αιχμαλώτων): «Η εργασία απελευθερώνει», «Η τιμιότητα εξασφαλίζει την επιτυχία», «Ο καθένας με την αξία του» κ.τλ. Τα σλόγκαν αυτά δεν είχαν κανένα ειρμό, περισσότερο θα έλεγε κανείς ότι έμοιαζαν με προσωπικό καλαμπούρι ανάμεσα στους Ες-Ες, όπως εξάλλου και οι ονομασίες που έχει δώσει μέχρι τώρα το ελληνικό κράτος για την εξόντωση των κοινωνικά αποκλεισμένων («Επιχείρηση Θέτις» για τους τοξικοεξαρτώμενους, «Επιχείρηση Ξένιος Ζευς» για τους μετανάστες και τις ιερόδουλες, υποθέτω ότι στο άμεσο μέλλον θα προκύψουν και νέα ευφυολογήματα για να διασκεδάζουν τα ΜΑΤ και οι πολιτικοί τους προϊστάμενοι, στοιχηματίζω ας πούμε στο «Επιχείρηση Ήφαιστος» για τα ΑμεΑ, «Επιχείρηση Ποσειδώνας» για την βύθιση καραβιών με πρόσφυγες, «Επιχείρηση Εστία» για τους άστεγους,  «Επιχείρηση Κάστωρ και Πολυδεύκης» για τους τσιγγάνους, «Επιχείρηση Γανυμήδης» για τους ομοφυλόφιλους). Είναι γνωστό εξάλλου ότι σε όλους τους δικτάτορες αυτής της χώρας άρεσαν τα αρχαιοελληνικά, ακόμα και αν δεν τα πολυκαταλάβαιναν. Κανένας ευφημισμός πάντως δεν φτάνει σε θράσος τον τίτλο “Υπουργός Δημόσιας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη”.
Σκοπός της Νέας Ομιλίας ήταν να απαλλάξει τη γλώσσα από κάθε είδους νόημα, αφήνοντας απλές έννοιες που εξυπηρετούν τους σκοπούς του κράτους και ενισχύουν τη συνολική του κυριαρχία. Με αυτόν τον τρόπο, αφαιρέθηκαν όσο το δυνατόν περισσότερες λέξεις από τη γλώσσα. Η θεωρία πίσω από τη Νέα Ομιλία είναι ότι, εάν κάτι δεν μπορεί να ειπωθεί, τότε δεν μπορεί να γίνει και αντικείμενο σκέψης. Για παράδειγμα, δεν μπορούμε να επικοινωνήσουμε την ανάγκη μας για ελευθερία ή να οργανώσουμε μία εξέγερση, εάν δεν διαθέτουμε καν τις λέξεις. Αν και το 1984 γράφτηκε λίγα χρόνια μετά το τέλος του πολέμου, δεν προκύπτει από πουθενά ότι ο Όργουελ εμπνεύστηκε τη Νέα Ομιλία από τη γλώσσα που χρησιμοποιούσαν οι Ες-Ες στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Πιθανότερο είναι ότι εμπνεύστηκε από την διεθνή τεχνητή γλώσσα εσπεράντο. 
Στα στρατόπεδα συγκέντρωσης λοιπόν, οι δήμιοι δημιούργησαν ένα νέο, ανώδυνο και άνευ νοήματος λεξιλόγιο. Τα ρήματα δολοφονώ, σκοτώνω, στραγγαλίζω αντικαταστάθηκαν από άλλα, απονευρωμένα από οποιαδήποτε συναισθηματική φόρτιση, όπως για παράδειγμα ακυρώνω, αποσύρω, αποστέλλω, διαγράφω, μεταθέτω, καταργώ, παραμερίζω, σβήνω, τακτοποιώ, απομακρύνω, τελειώνω κ.τλ. Ανάμεσα στα ντοκουμέντα που διασώθηκαν στο Άουσβιτς, βρέθηκε ένα βιβλίο που περιείχε 17.000 ονόματα με την ένδειξη δίπλα «αναπαύεται». Πρόκειται για ονόματα Εβραίων που κανείς τους δεν αναπαύτηκε: όλοι δολοφονήθηκαν. Στο στρατόπεδο Μαουτχάουζεν, η δολοφονία των αιχμαλώτων πολέμου ονομάστηκε «επιχείρηση σφαίρα».

Αυτές οι μεταφορές του λόγου συναντιόνται σε πολλά γερμανικά υπηρεσιακά έγγραφα. Για παράδειγμα, η λέξη «οδοντογιατρός» δεν σήμαινε καθόλου κάποιο ιατρείο, αλλά για μια υπηρεσία εγκατεστημένη στα στρατόπεδα, που έχει σαν σκοπό να βγάζει τα χρυσά δόντια των σκοτωμένων. Επίσης, οι ληστείες και οι λεηλασίες σε σπίτια Εβραίων από τους Ες-Ες αντικαταστάθηκαν με λέξεις όπως δήμευση, εξασφάλιση, ομάδα προάσπισης αγαθών.

Νύχτα και ομίχλη για το λεξιλόγιο των Ες-Ες σήμαινε την κατηγορία των ανθρώπων που θα σκότωναν επί τόπου ή θα μετέφεραν σε στρατόπεδα εξόντωσης. Εκεί, όλα τέλειωναν πραγματικά, μέσα στην κόλαση ενός φούρνου του κρεματορίου κι ο καπνός ήταν ίδιος με την ομίχλη που διαλύεται μέσα στη νύχτα.
«Δίνουμε στη γλώσσα την τελική της μορφή, τη μορφή που θα έχει όταν κανείς δε θα μιλάει άλλη γλώσσα. Οταν τελειώσουμε, οι άνθρωποι σαν εσένα θα πρέπει να τη μάθουν απ’ αρχής. Πιστεύεις, φαντάζομαι, ότι η κύρια δουλειά μας είναι να εφεύρουμε νέες λέξεις. Αλλά δε συμβαίνει καθόλου κάτι τέτοιο! Καταστρέφουμε λέξεις – εικοσάδες, εκατοντάδες κάθε μέρα. Πετσοκόβουμε τη γλώσσα ως το κόκαλο» Τζωρτζ Όργουελ, 1984.
Το κυνήγι του κουνελιού για τους «παιχνιδιάρηδες» Ες-Ες σήμαινε τον πυροβολισμό των θυμάτων που προσπαθούσαν να αποδράσουν από το τραίνο του θανάτου. Στο Άουσβιτς γινόταν ένα παιχνίδι οργανωμένο από τους Ες-Ες: χτυπώντας μια ομάδα φυλακισμένων με κλομπ και κάτω από την απειλή του πιστολιού, τους κυνηγούσαν ως τα συρματοπλέγματα. Εκεί μια ομάδα φρουρών έριχνε πάνω τους για διασκέδαση. Όχι για να τους σκοτώσει, μόνο για να τραυματίσει χέρια ή πόδια. Ανάμεσα στα πυρά, πανικόβλητοι οι κρατούμενοι ρίχνονταν εδώ κι εκεί, κι αυτό προκαλούσε στις καρδιές των δήμιων μια ιδιόμορφη αγαλλίαση.

Ένας προσφιλής όρος στα στρατόπεδα εξόντωσης ήταν η λέξη «ουρανός». Οι Ες-Ες στη Μπιάλα Ποντολάσκα αποκαλούσαν τις επιχειρήσεις ως «ανάληψη». Στο Μπίρκεναου, ο θάλαμος των μελλοθανάτων βαφτίστηκε από τους Ες-Ες «θάλαμος για εκείνους που θα ανέβουν στον ουρανό». Στο Κόλο, το απόσπασμα των Ες-Ες που εκτελούσε τις επιχειρήσεις, είχε το ωραίο όνομα «τάγμα αναλήψεως».

Ακόμα, στο στρατόπεδο του Οράνιενμπουργκ, η πλατεία των εκτελέσεων λεγόταν «προαύλιο βιομηχανίας». Στο Μαουτχάουζεν μια αποστολή Ες-Ες εξέταζε κάθε άρρωστο κρατούμενο χωριστά, για να αποφασίσει αν θα έπρεπε να τον οδηγήσει στο «σταθμό». Έτσι λεγόταν το κελί των μελλοθάνατων, γιατί βρισκόταν «στον τελευταίο σταθμό, ανάμεσα γη και ουρανό». Στο στρατόπεδο Πβοφ, υπήρχε ένας θάλαμος γεμάτος ξύλα, όπου-ελλείψει κρεματορίων-έκαιγαν τα πτώματα. Οι κρατούμενοι εκεί, απομονωμένοι, ονομάζονταν «είδωλα» («να κάνει το είδωλο», «δέκα είδωλα βγέστε έξω» κ.τλ.)
«Δε βλέπεις ότι ο σκοπός της Νέας Ομιλίας είναι να στενέψει τα όρια της σκέψης; Στο τέλος θα κάνουμε κυριολεκτικά αδύνατο το έγκλημα της σκέψης, γιατί δε θα υπάρχουν λέξεις για να το εκφράσει κανείς. Κάθε γενική έννοια που μπορεί ποτέ να εκφραστεί θα καλύπτεται με μια μόνο λέξη, που το νόημά της θα είναι αυστηρά καθορισμένο και όλες οι παραπλήσιες έννοιές της θα έχουν εκλείψει και ξεχαστεί. Η Παλαιά Ομιλία θα εκτοπιστεί μια για πάντα και θα σπάσει και ο τελευταίος κρίκος με το παρελθόν» Τζωρτζ Όργουελ, 1984.
Στα περισσότερα στρατόπεδα υπήρχαν «κοπάδια άγριων σκύλων». Ο σκύλος λεγόταν «άνθρωπος». Οι κρατούμενοι, αντίθετα, ήταν οι «σκύλοι». Ο Γερμανός Ες-Ες απευθυνόμενος στο σκύλο του, δείχνοντας του έναν κρατούμενο, έλεγε: «Άνθρωπε! Ξέσκισε αυτόν τον σκύλο!». Ο κρατούμενος εξάλλου ήταν υποχρεωμένος να απευθύνεται στο σκύλο στον πληθυντικό: «Κύριε σκύλε».

Η λέξη σκατά καταλάμβανε περίοπτη θέση στο λεξιλόγιο των Ες-Ες, και συνήθως σήμαινε τα πτώματα των δολοφονημένων ανθρώπων: «παραμέρισε αυτό το σκατό…». Ιδιαίτερα συχνά, ο όρος σκατά αναφερόταν στα σκοτωμένα παιδιά. Έριχναν τα σκοτωμένα παιδιά μέσα στο λάκκο και τα σκέπαζαν με πτώματα. Ο Γερμανός κράταγε το παιδί απ’ τον λαιμό και φώναζε: «πάρε αυτό το σκατό και ρίξτο μέσα».
.
Περισσότερα για το λεξιλόγιο των ναζί εδώ.

πηγή: 

Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου 2010

κινητοποιήσεις με αποχή συσσιτίου σε 21 από τις 33 φυλακές της χώρας

































Την Δευτέρα 29 Νοέμβρη ξεκίνησαν ειρηνικές κινητοποιήσεις με αποχή συσσιτίου σε 21 από τις 33 φυλακές της χώρας. Η συμμετοχή είναι μεγάλη -για πρώτη μέρα- ενώ ήδη από το απόγευμα θα δηλώσουν συμμετοχή και άλλοι κρατούμενοι (επιφυλασσόμαστε να ενημερώσουμε σε επόμενο δελτίο τύπου).
Ζούμε ξανά τον Νοέμβρη του 2008, όταν χιλιάδες κρατούμενοι και κρατούμενες ξεκίνησαν αποχή συσσιτίου, που κλιμακώθηκε σε απεργία πείνας, διεκδικώντας το αυτονόητο: δικαιοσύνη, αξιοπρέπεια, δικαιώματα. Και ο τότε υπουργός δικαιοσύνης είχε χαρακτηρίσει τις κινητοποιήσεις υποκινούμενες, όπως έκανε και σήμερα, δυστυχώς, και ο κ. Καστανίδης: «Ορισμένοι ενδιαφέρονται τα πράγματα στις φυλακές να παραμείνουν στάσιμα και ακίνητα γιατί έτσι θα έχουν συμμάχους που θα τους κινητοποιούν», δήλωσε χαρακτηριστικά και στη συνέχεια έριξε ευθύνες «εντός και εκτός των φυλακών για κάποιους που δημιουργούν συνθήκες κρίσης για να μην ψηφιστεί το νομοσχέδιο για την επιτάχυνση της ποινικής δικαιοσύνης που έχει κατατεθεί στη Βουλή». 
Η Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων έχει ήδη δηλώσει ότι το νέο αυτό νομοσχέδιο κινείται σε θετική κατεύθυνση αλλά δεν αγγίζει τα κύρια προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κρατούμενοι, ούτε ικανοποιεί κάποιο από τα πάγια αιτήματά τους. Οι κινητοποιήσεις έχουν απόλυτα ειρηνικό χαρακτήρα, οπότε δεν κατανοούμε γιατί ο κ. Υπουργός ζήτησε «τις επόμενες ώρες και μέρες οι εισαγγελείς, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για τις φυλακές να είναι σε αυξημένη ετοιμότητα». Τίθεται κανένας λόγος επέμβασης του εισαγγελέα της φυλακής; Γιατί αν ναι ειλικρινά αναρωτιόμαστε από πότε άλλαξε το Σύνταγμα και δεν ενημερώθηκε κανένας μας. Από πότε οι χιλιάδες ψυχές που έχουν στοιβαχτεί στις φυλακές οφείλουν να σιωπούν; Από πότε η αποχή συσσιτίου θεωρείται κινητοποίηση που χρίζει παρέμβαση εισαγγελέα;
Ως Πρωτοβουλία θέλουμε να τονίσουμε τα εξής:
Οι κρατούμενοι και οι κρατούμενες «υποκινούνται» αποκλειστικά από τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζουν, από την απόγνωση και την απελπισία τους και όχι από «συγκεκριμένες οργανώσεις», όπως ανέφερε ο κ. Χ. Καστανίδης. Η Πρωτοβουλία στέκεται, ως οφείλει, αλληλέγγυα στους αγώνες των κρατουμένων και χαιρετίζει τις κινητοποιήσεις τους.


Η ανακοίνωση δημοσιεύθηκε από την 
Πρωτοβουλία Για Τα Δικαιώματα Των Φυλακισμένων :
http://www.keli.gr/2010/11/blog-post_29.html

+ άρθρο από την Ελευθεροτυπία σχετικά με το θέμα με τίτλο 

Δεν βλέπουν τα χάλια στις φυλακές, βλέπουν υποκινητές

http://www.enet.gr/?i=news.el.ellada&id=228981

οι φώτος στο άρθρο είναι από προηγούμενες εξεγέρσεις στις φυλακές και από πορείες αλληλεγγύης προς όλους τους φυλακισμένους