Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Εκπαίδευση. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Εκπαίδευση. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2014

"Ένα κείμενο για το καλωσόρισμα των σεκιουριτάδων στην Πανεπιστημιούπολη" από την Ελευθεριακή Παρέμβαση Φιλοσοφικής




















Ο νέος πρύτανης Φορτσάκης εξήγγειλε την ανάγκη, σε πρώτη φάση, εγκατάστασης σεκιούριτι στις σχολές και, στη συνέχεια, θέσπισης πανεπιστημιακής αστυνομίας για την προστασία της σχολής από «εγκληματικές εξωπανεπιστημιακές ομάδες που δρουν μέσα στα πανεπιστήμια». Ακόμη, το καλοκαίρι έγιναν διαρρήξεις στο Φυσικό (που κατά διαβολική σύμπτωση, σταμάτησαν όταν εγκαταστάθηκε η νέα εργολαβία στην σχολή). Μετά από αυτά τα γεγονότα, το face control στις πύλες της Πανεπιστημιούπολης και η παρουσία σεκιουριτάδων με αλεξίσφαιρα στους διαδρόμους των σχολών έγιναν, με την έναρξη της χρονιάς, μια καθημερινότητα.
 
Με γρήγορες διαδικασίες, εκδόθηκε κονδύλιο –ύψους 1.924.000 ευρώ- και ανατέθηκε στην εταιρεία ISS Security η φύλαξη και η ασφάλεια της σχολής, και έτσι το πανεπιστήμιο επιτέλους άρχισε να γίνεται ένας φιλόξενος χώρος για εργολαβίες και επενδύσεις που θα φέρουν κέρδος σε εταιρίες και αφεντικά. Αυτό θεσμοθετείται και εξασφαλίζεται με τον νέο Οργανισμό και τους εσωτερικούς κανονισμούς των Συμβουλίων των ιδρυμάτων, που οργανώνουν και φέρουν εις πέρας την αναδιάρθρωση και έχουν ως στόχο την αναβάθμιση του κύρους των Πανεπιστημίων και της ανταγωνιστικότητάς τους με όρους αγοράς.
Αφού λοιπόν απολύθηκαν τόσοι και τόσες εργαζόμενοι/ες (που ήταν πολύ πιο απαραίτητοι/ες για τις εσωτερικές λειτουργίες του Ε.Κ.Π.Α. και την άμεση κάλυψη των φοιτητικών αναγκών) και αφού ακούμε συνεχώς για το κόστος των «αιώνιων» (και μη) φοιτητών, τώρα γίνεται εμφανές το πού και το πώς σκοπεύουν οι πανεπιστημιακές αρχές να διαθέσουν τα χρήματα του «δημόσιου» -κατά τ’ άλλα- πανεπιστήμιου.
 
Είναι πλέον εμφανές πως η διαδικασία ιδιωτικοποίησης του πανεπιστημίου βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Μετά την εισαγωγή εργολαβιών στους πανεπιστημιακούς χώρους (καθαρισμός, σίτιση, κυλικεία κ.τ.λ.) και, ύστερα, με την κατάργηση του ασύλου τον Ιούνιο του 2011 (με αποτέλεσμα τη διεύρυνση -και επίσημα- του πεδίου καταστολής και μέσα στις σχολές), ακολούθησε η σύσταση του νέου Οργανισμού πριν λίγους μήνες, ο οποίος περιλαμβάνει εισαγωγή διδάκτρων στα μεταπτυχιακά, διαγραφές φοιτητών/τριών, διάθεση ηλεκτρονικών συγγραμμάτων κ.ά. .
Όσοι/ες φοιτητές/τριες εργάζονται, όσοι/ες θέλουν να διαχειριστούν τον χρόνο σπουδών τους σύμφωνα με τις ανάγκες τους, όσοι/ες γενικά προέρχονται από οικονομικά δυσμενές περιβάλλον, στην πραγματικότητα αποκλείονται από το νέο πανεπιστήμιο. Επίσης, ο χώρος και ο χρόνος των φοιτητικών και εργατικών αγώνων περιορίζεται, οι περιφρουρήσεις απεργιών και καταλήψεων γίνονται ακόμη πιο δύσκολες, οι φοιτητές/τριες που επιλέγουν να αγωνιστούν θα έχουν την χρονική πίεση των ν+2, των σεκιουριτάδων και των πειθαρχικών. Το face control και η παρουσία των σεκιουριτάδων από μόνα τους, φέρουν κατ’ αρχάς μία συμβολική εδαφικοποίηση του ελέγχου μέσα στις σχολές. Η πειθάρχηση θα γίνεται πιο ομαλά, αφού δεν θα υπάρχουν όπλα ή κάμερες, απλά ένστολοι με αλεξίσφαιρα και διακριτικά της εταιρίας σεκιούριτι, που θα έχουν τον έλεγχο της σωστής λειτουργίας της ακαδημαϊκής ζωής και την δυνατότητα να καλέσουν τους μπάτσους όποτε αυτή κριθεί πως «απειλείται». Τέλος, το γεγονός ότι μπορεί οι σεκιούριτι να αντιμετωπίζονται ως εργαζόμενοι που «απλά κάνουν την δουλειά τους», αφήνει το περιθώριο να εισβάλλουν στην καθημερινότητά μας και να μονοπωλούν ως μια «χλιαρή αρχή» τον χώρο των φοιτητών/τριών. Έτσι κανονικοποιούνται και συνηθίζονται τα βλέμματά τους, οι ερωτήσεις τους και ο συνολικότερος έλεγχός τους πάνω μας.
Είναι στα χέρια των φοιτητών/τριών και των εργαζόμενων του πανεπιστημίου, αλλά και όσων θέλουν να δρουν ελεύθερα μέσα σε αυτό, να επανοικειοποιηθούν τον χώρο και τον χρόνο τους και να μην πειθαρχήσουν απλά σ’ αυτήν τη νέα πραγματικότητα. Ο χώρος δράσης μας είναι πολύτιμος για να τους τον παραχωρήσουμε, και ο χρόνος μας δεν μετριέται σε εξάμηνα που κοστολογούνται. Λόγο για το πανεπιστήμιο έχουν μόνο οι φοιτητές/ φοιτήτριες και όσοι/ες απασχολούνται μέσα σε αυτό, και όχι οι πρυτανικές αρχές ή το υπουργείο.


Ως Ελευθεριακή Παρέμβαση Φιλοσοφικής έχουμε αποφασίσει να αντιστεκόμαστε στα σημεία των face control, να μην απαντάμε στις ερωτήσεις των σεκιούριτι, να μη δεχτούμε με απάθεια την αστυνόμευση της ζωής μας στις σχολές όπως και πουθενά αλλού, και προτάσσουμε την ατομική απειθαρχία και παράλληλα την συλλογική αντίσταση σε οποιαδήποτε αρχή, ακαδημαϊκή ή ιδιωτική, προσπαθήσει να περιορίσει την ελευθερία μας μέσα στο πανεπιστήμιο. Όσες ελευθερίες απειλούνται αυτήν τη στιγμή στο πανεπιστήμιο, ήταν κατακτήσεις του φοιτητικού κινήματος μέσα από μεγάλους αγώνες. Σε αυτήν την συγκυρία καλούμαστε να υπερασπιστούμε ό,τι έχουμε κατακτήσει και να διεκδικήσουμε ακόμη περισσότερα χωρίς συνδιαλλαγές με τις πρυτανικές αρχές και χωρίς την συνεργασία με κομματικές παρατάξεις, αλλά με αλληλεγγύη και αντι-ιεραρχικές δομές, προτάσσοντας πάνω από όλα τις δικές μας ανάγκες, και όχι αυτές του κράτους και του κεφαλαίου.
ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΣΜΟ
ΝΑ ΑΝΤΙΣΤΑΘΟΥΜΕ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΧΟΛΕΣ


Ελευθεριακή Παρέμβαση Φιλοσοφικής

πηγή: http://epf72.squat.gr/archives/915 


περισσότερες πληροφορίες 
για την είσοδο ιδιωτικών εταιριών αστυνόμευσης 
στα Ελληνικά Πανεπιστήμια εδώ: 

Από το άσυλο στο face control http://www.efsyn.gr/?p=230633


Παρασκευή 4 Οκτωβρίου 2013

Γράμμα προς τους δασκάλους και τις δασκάλες μας


















Η μάθηση δεν μπορεί να εγκλωβιστεί στους κίτρινους τοίχους μίας φυλακής ή ενός σχολείου ή μίας φυλακής σχολείου. Δάσκαλε/α κουράστηκες όπως κουραστήκαμε κι εμείς τόσα χρόνια να χωράμε στις γραμμές και τις στήλες μίας απρόσωπης τάξης, να υπακούμε σε ανόητες εντολές υπουργών και προϊσταμένων, να κυνηγάμε τους βαθμούς και την εξέλιξη σε ένα σύστημα, που το μόνο που καλλιεργεί είναι ο ανταγωνισμός, το δίκιο του ισχυρότερου, η ηλίθια αποστήθιση χιλιάδων γραμμών , χωρίς συναίσθημα, χωρίς κριτική, χωρίς λογική. Δεν χωράμε δάσκαλε στα σχολικά κελιά, δεν αντέχουμε τους απέραντους μονόλογους, τους δικούς σου, κι αυτούς των εκπροσώπων της διοίκησης, διευθυντάδων, συμβούλων-εκπροσώπων 15μελών. Δάσκαλε/α μας κουράζεις κι εσύ όταν μπαίνεις στην αίθουσα και θέλεις το καλό μας, επιβάλλοντας την τάξη με απειλές για αποβολές, με τη βαθμολογία, και την όποια τιμωρία θα σκαρφιστείς, στα πλαίσια πάντα του νόμου.

Μας καλείς να συμπαρασταθούμε στο πλάι σου, να δώσουμε μαζί τη μάχη για μία δημόσια και δωρεάν παιδεία. Αρνείσαι να συμβιβαστείς με το ασφυκτικό πλαίσιο που θα σου επιβάλλουν μέσα από τις αξιολογήσεις, τη μείωση του μισθού σου, τα εξαντλητικά ωράρια, τις ταξικές διακρίσεις ανάμεσα στους μαθητές και τις μαθήτριες σου. Αλήθεια το προηγούμενο σύστημα, αυτό το κρατικό σχολείο, που τυχόν υπερασπίζεσαι ήταν καλύτερο; Δεν είχε διακρίσεις; Δεν απαιτούσε να λιώνουμε στα φροντιστήρια, δεν έκανες κι εσύ ίσως ιδιαίτερα; Αν ο αγώνας που θέλεις να δώσουμε δεν έρχεται σε καθολική ρήξη με το παλιό, αν δεν απελευθερώνει τα σχολεία από τις ασθένειες τους πώς θέλεις εμείς να είμαστε εκεί δίπλα σου;
Αναρωτιόμαστε συχνά αν μπορούμε να συνυπάρξουμε μαζί, εσύ δάσκαλε/α, εμείς οι μαθητές και οι μαθήτριες σου, οι γονείς μας σε ελεύθερες κοινότητες για τη μάθηση. Σκεφτόμαστε αν θα μπορούσαμε να φτιάξουμε μαζί σχολεία ελεύθερα από τον ανταγωνισμό, από τις αυθεντίες κι από τα ιεραρχικά πλοκάμια του κράτους. Ρωτάμε τους εαυτούς μας κι ερευνούμε αν υπάρχουν άλλα σχολεία, σε άλλες κοινωνίες όπου οι άνθρωποι ανεξάρτητα από ρόλους συλλογικά αποφασίζουν, ελέγχουν τις αποφάσεις τους και χτίζουν τη γνώση, την τέχνη και τη ζωή, πάντα με σεβασμό στην ελευθερία και τη διαφορετικότητα του ατόμου για το καλό του συνόλου. Ψάχνουμε στις βιβλιοθήκες, ρωτάμε συντρόφους και συντρόφισσες μας στην Ελλάδα και σε ολόκληρο τον κόσμο, πειραματιζόμαστε στις παρέες μας, στις γειτονιές μας και στα στέκια μας, με αυτό που αποκαλούμε ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΣΗ.
Ναι, δάσκαλε/α πέρα από τα κιτρινισμένα ντουβάρια των σχολικών κελιών υπάρχει η θάλασσα. Πίσω από τα κτίρια των σχολικών στρατοπέδων ανατέλλει ο ήλιος της ελευθερίας. Από την Τσιάπας του Μεξικού μέχρι τις ισπανικές γειτονιές. Από τις πολιτείες του αμερικάνικου βορρά μέχρι τα πιο απομακρυσμένα χωριά της Ινδίας, υπάρχουν δάσκαλοι και δασκάλες σαν κι εσένα, μαθητές και μαθήτριες σαν κι εμάς, που πάνω στα ερείπια του παγκόσμιου συστήματος της εκμετάλλευσης χτίζουν σχολεία ελεύθερα, άμεσα και δημοκρατικά, αυτόνομα. Σε αυτά τα σχολεία δεν υπάρχουν ανώτεροι και κατώτεροι, δάσκαλοι/ες και μαθητές/τριες, ιεραρχία και διεύθυνση. Σε αυτά τα σχολεία είναι όλοι μαθητές/τριες. Όλοι είναι ελεύθεροι και συμμετέχουν στη διαμόρφωση των σπουδών τους, χωρίς διακρίσεις κι ανταγωνισμούς, με δικαιοσύνη και συνεργασία. Τα σχολεία αυτά συνδέονται με την καθημερινή ζωή, και η μάθηση είναι ένας διαρκής πειραματισμός, που απελευθερώνει τις δεξιότητες και τις ικανότητες των μαθητών/τριών , που βουτάει τη λογική στη φαντασία για να δώσει σάρκα κι οστά σε εκείνο το παλιό και όμορφο ρητό της “τάξης” μας:

"Ο καθένας ανάλογα με τις ικανότητες του, στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες και τις επιθυμίες του"
 
 Έλα δάσκαλε/α να φτιάξουμε κι εδώ τέτοια σχολεία, που θα συνδέονται με τις ελεύθερες κοινότητες μας, όπου εμείς ελεύθεροι άνθρωποι θα βιώνουμε και δεν θα αποστηθίζουμε απλά: τη δικαιοσύνη, την ελευθερία, την αξιοπρέπεια, την ειρήνη, την αυτονομία. Ας είναι αυτός ο κοινός μας αγώνας, κι ας τον πάμε μέχρι το τέλος.
Οι ισόβιοι “κακοί μαθητές/τριες” σου
για την Αναρχική Ομάδα Μπαρούτι
Φθινόπωρο 2013

Πέμπτη 18 Οκτωβρίου 2012

"Aγέλαστος Πέτρα" μια ταινία του Φ. Κουτσαφτή (full movie)






Η Αγέλαστος Πέτρα (2000) είναι μία ταινία από τον σκηνοθέτη Φίλιππο Κουτσαφτή. Στην αγέλαστο πέτρα κάθησε η θεά Δήμητρα όταν έψαχνε την Περσεφόνη. Στην Ελευσίνα, την πόλη των αρχαίων Μυστών.

Μια ταινία χωρίς αγγεία, ανασκαφές, αρχαιολόγους, και βρώμικα επαρχιακά δρομάκια. Η κάμερα, για δέκα σχεδόν χρόνια τριγυρνάει στην πόλη και τη γύρω περιοχή.

Τη γη των Ελευσίνιων Μυστηρίων, την πόλη της Δήμητρας και της Περσεφόνης που μετατράπηκε τις τελευταίες δεκαετίες από το τσιμέντο και την μόλυνση σε μια από τις πιο υποβαθμισμένες περιβαλλοντικά και κοινωνικά περιοχές της Αθήνας.

Τιμήθηκε με το Πρώτο Bραβείο Tαινίας Tεκμηρίωσης στα Kρατικά Bραβεία Ποιότητας 2000, το Bραβείο καλύτερης ταινίας της Π.E.K.K., και Bραβείο Kοινού Φεστιβάλ Kινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Η ταινία παρακολουθεί τις επιπτώσεις της βιομηχανικής ανάπτυξης στην Ελευσίνα σε ένα διάστημα δέκα ετών. H Eλευσίνα είναι μια μικρή βιομηχανική πόλη, 20 χιλιόμετρα δυτικά της Aθήνας. Mε την πόλη αυτή δέθηκε από τα προϊστορικά ακόμη χρόνια ο αγαπημένος μύθος των αρχαίων, ο μύθος της θεάς Δήμητρας, θεάς της γεωργίας και της ευφορίας της γης, και της κόρης της, Περσεφόνης. Eδώ όπου, σύμφωνα με το μύθο, πρωτοκαλλιεργήθηκαν τα θεία δώρα, τα δημητριακά, αναπτύχθηκαν και οι μεγαλύτερες βιομηχανίες της Eλλάδας, με καταστροφικές συνέπειες για την περιοχή και το ιερό. Kινηματογραφούμε αυτή την πόλη επί δέκα χρόνια, απ' τη μεριά του προσκυνητή, παρακολουθούμε τα καθημερινά, ταπεινά και μεγαλειώδη; και ανακαλύπτουμε κτερίσματα από το αρχαίο πρόσωπο, εντοιχισμένα στη σύγχρονη ζωή. H Eλευσίνα είναι δυτικά, χώρος ιερός, σημείο και όριο για να δει κανείς τόσο τον κόσμο γύρω του όσο και τον εαυτό του.


Δευτέρα 28 Μαΐου 2012

Ηλίας Πετρόπουλος: Μεγάλο αφιέρωμα και τανία για τον λαογράφο των περιθωριακών και των παράνομων










 

Δείτε εδώ το πολύ καλό ντοκυμαντέρ
για την ζωή και το έργο του Ηλία Πετρόπουλου.


Ο Ηλίας Πετρόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1928, σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης και εγκαταστάθηκε στο Παρίσι το 1973. Πνεύμα ανήσυχο και ερευνητικό, πολέμιος των ακαδημαϊκών και του κατεστημένου, ο Πετρόπουλος ήταν ο πρώτος λαογράφος στην Ελλάδα που ασχολήθηκε με το περιθώριο και κατέγραψε πρόσωπα και πράγματα περιφρονημένα από την επίσημη ιστορία της χώρας του. Έζησε από κοντά ρεμπέτες, αλήτες, μάγκες, πόρνες και ομοφυλόφιλους, φυλακισμένους και καταδιωκόμενους, που έγιναν οι 'ήρωες' των βιβλίων του. Ακάματος συγγραφέας και ερευνητής έγραφε μέχρι το 2003 που πέθανε από καρκίνο..

“Και είπα στην γυναίκα μου:
όταν ψοφήσω στο Παρίσι, να κάψεις το κουφάρι μου στο κρεματόριο και να ρίξεις τις στάχτες μου στον υπόνομο. Τέτοια είναι η διαθήκη μου.»

Ο χαρακτηρισμένος ως εθνολόγος του περιθωρίου και ερευνητής του ασήμαντου, ο Ηλίας Πετρόπουλος, είναι μια περίπτωση την οποία τουλάχιστον όσον αφορά τα έργα του πρέπει να δούμε με ενδιαφέρον.

Προσωπικότητα δυναμική, αμφισβητούσε τα πάντα, δεν πίστευε σε κανένα θεσμό (θρησκεία, στρατό, πολιτικές παρατάξεις). Δηλωμένος άπατρις, αναρχικός και άθεος κατόρθωσε έπειτα από απαίτηση του να αποκτήσει αστυνομική ταυτότητα το 1972- εν μέσω δικτακτωρίας- με τον τελευταίο προσδιορισμό.

Τον Πετρόπουλο έλκυαν οι μειονότητες είτε εθνολογικές, είτε κοινωνικές. Μνημειώδη έργα του τα «Ρεμπέτικα τραγούδια», «Το εγχειρίδιον του καλού κλέφτη», τα «Καλιαρντά». Έχει στο ενεργητικό του περίπου 80 βιβλία, ανάμεσα τους και ποιητικές συλλογές και πάνω από χίλια άρθρα σε εφημερίδες. Συλλέκτης του «ανάξιου» και του περιφρονημένου, αυτού που εκμηδένιζε ο πολιτισμός, έφερε στην επιφάνεια αθέατες πλευρές της κοινωνίας και πλήρωσε με φυλακίσεις την έκδοση βιβλίων του. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που αυτοεξορίστηκε στο Παρίσι το 1973 και δεν γύρισε ποτέ ξανά στην Ελλάδα.
Για την δύσκολη σχέση με την γενέτειρα του δηλώνει: «Υπάρχει μια σχέση αγάπης-μίσους με την Ελλάδα, δηλαδή τον σημερινό ελληνικό χώρο, που βεβαίως δεν είναι αιώνιος. Αγνοώ τι σημαίνει ο χαρακτηρισμός “Έλλην” γι’ αυτό και γράφω την λέξη εντός εισαγωγικών. Προσωπικά είμαι “Έλληνας” αφού στην Ελλάδα βύζαξα, σπούδασα και έζησα 45 χρόνια, αλλά δεν μου διαφεύγει πως στην χώρα κατοικεί μια πανσπερμία λαών όπως στην Ιταλία την πρώην Γιουγκοσλαβία και στην Τουρκία. Αντιμετωπίζω τους “ Έλληνες” με παλμό, θαυμάζω τους “ Έλληνες” γιατί διατήρησαν την γλώσσα τους, απεχθάνομαι τους “Έλληνες” για τον χυδαίο ρατσισμό τους.

Ορκισμένος εχθρός της μετριότητας, σάρκασε ανελέητα την Ελλάδα, δημόσιους άνδρες, πνευματικούς, συγγραφείς και καλλιτέχνες. Δεν επέδειξε τον απαιτούμενο «σεβασμό» στις υπάρχουσες κοινωνικές ισορροπίες, κι έτσι έμεινε εκτός «αφιερωμάτων» ή «τιμητικών» εκδηλώσεων. Προσπαθώντας και ο ίδιος να συμφιλιωθεί με αυτήν την πραγματικότητα, έλεγε:
«Ότι έκανα στην Ελλάδα ήταν πρόωρο. Και το "άθεος" στην ταυτότητα και τα βιβλία και ο κώλος. Όλα ήταν πρόωρα»

«Αγαπώ τα τσογλάνια και τους κλέφτες και τις πουτάνες και τους χασικλήδες και τους ρεμπέτες και τους πούστηδες και τους τεμπέληδες γιατί καταφέρνουν και επιζούν κόντρα στην αστυνομία, κόντρα στο ποινικό μητρώο, κόντρα στην απαίσια ηθική των μικροαστών»

Ο Πετρόπουλος λογοκρίθηκε και καταδικάστηκε τέσσερις φορές από τα ελληνικά δικαστήρια για τον αναρχικό χαρακτήρα των γραπτών του. Για το βιβλίο του Τα ρεμπέτικα τραγούδια, που δεν έφερε σφραγίδα λογοκρισίας, η χούντα τον καταδίκασε σε πεντάμηνη φυλάκιση το 1968, όπως και για τα Καλιαρντά το 1972 και για το κείμενό του Σώμα, που δημοσίευσε στο περιοδικό Τραμ. Το 1972 διεκδίκησε και πέτυχε να αποκτήσει αστυνομική ταυτότητα η οποία ανέγραφε στο θρήσκευμα «άθεος». Μέχρι το 1998 —δηλαδή για πάνω από 25 χρόνια και μέχρι τα 70 του— εκκρεμούσε εναντίον του καταδίκη σε φυλάκιση για προσβολή της θρησκείας. Κουρασμένος από το κυνηγητό και απογοητευμένος, μετακόμισε στο Παρίσι το 1975, από όπου συνέχισε ασταμάτητα να γράφει βιβλία για την Ελλάδα.

Στα 40 χρόνια της συγγραφικής του δραστηριότητας, ο Ηλίας Πετρόπουλος, δημοσίευσε 80 βιβλία και πάνω από χίλια άρθρα. Με βασικό άξονα ό,τι ο ίδιος αποκάλεσε «λαογραφία του άστεως», το έργο του καταγράφει δομές, θεσμούς, τρόπους έκφρασης και αντικείμενα της ελληνικής λαϊκής κουλτούρας. Το ανέκδοτο έργο του είναι τεράστιο, μέρος του οποίου είναι λεξικογραφικό. Το «Υπο–Λεξικό», το «Λεξικό του πολιτικού λόγου», το «Ονοματολεξικό» και τα «Φλοράδικα» περιμένουν τη μεταθανάτια επιμέλεια και δημοσίευσή τους.

Το 2005 κυκλοφόρησε το ντοκυμαντέρ "Ηλίας Πετρόπουλος - Ένας κόσμος υπόγειος", διάρκειας 61', σκηνοθεσίας Καλλίοπης Λεγάκη, στο οποίο συντελεστές ήταν και ο ίδιος ο Πετρόπουλος λίγο πριν το θάνατό του.

Ο Ηλίας Πετρόπουλος πέθανε στις 03/09/2003, επιθυμία του ήταν να αποτεφρωθεί και η στάχτη του να ριχτεί στους υπονόμους του Παρισιού όπως και έγινε, ένα φθινοπωρινό πρωινο.

Κατεβάστε και αυτή τη συλλογή βιβλίΩν σε μορή pdf
απο εδω: Ηλίας Πετρόπουλος - Μικρή συλλογή
Η Συλλογή  περιλαμβάνει.

* Το εγχειρίδιο του καλού κλέφτη
* Παροιμίες του υπόκοσμου
* Καλιαρντά
* Η φουστανέλα


"ΓΙΑ ΤΟΝ ΗΛΙΑ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟ" του ΤΕΟ ΡΟΜΒΟΥ *

Ο Πετρόπουλος έλεγε ότι προτιμάει το Ροΐδη από τον Παπαδιαμάντη που τον αποκαλούσε «μούχλα». Ο Πετρόπουλος έχει πολλά κοινά με το Ροΐδη, είναι και εκείνος ένας εργάτης της γραφής, όπως και ο Ροΐδης- και οι δυο τους υπήρξαν σαρκαστικοί στοχαστές, ρηξικέλευθοι που γνώριζαν πολύ καλά την Εσπερία και τον ουμανισμό της, το διαφωτισμό και την υποκρισία της.
Ο Ροΐδης τα βάζει με την εκκλησία, ο Πετρόπουλος με τους δικαστές, και οι δυο τους κάνουν συνεχώς οργισμένη, λυσσασμένη κοινωνική πολεμική κι οι δύο τους ασκούν διαρκώς κριτική στον ελλαδικό επαρχιωτισμό και την εξουσία…

Το βιβλίο που ετοίμαζε μιαν ολόκληρη ζωή ο Πετρόπουλος ήταν το λεύκωμα ”Ελλάδος Κοιμητήρια” (2005). Ο ίδιος έχει πει: «Αυτό είναι το βιβλίο της ζωής μου».  Για να γνωρίσει μια πόλη και τους κατοίκους της ξεκίναγε από τα νεκροταφεία της. Επισκέφτηκε εκατοντάδες νεκροταφεία στην Ελλάδα και τα φωτογράφησε. Όταν πήγε στο Βερολίνο αγόρασε ένα τεράστιο χάρτη της πόλης, τον κόλλησε στον τοίχο, σημάδεψε πάνω του με κόκκινο μαρκαδόρο όλα τα νεκροταφεία και με τρόμο ανακάλυψε ότι είναι περίπου 500. Την κοπιαστική δουλειά της φωτογράφησής τους την έκανε με τα πόδια. Κουραζόταν τόσο πολύ που έλεγε να τα παρατήσει, όμως, συνέχισε με πείσμα και τελείωσε μέσα σε έξη μήνες. Έτσι γνώρισε το αχανές Βερολίνο. Και πίστεψε πως είχε, πια, το δικαίωμα να μιλήσει γι αυτά που είδε.

Ο Εμμανουήλ Ροΐδης πρέπει να ήταν ο πρώτος Έλληνας που περιπλανήθηκε στους νεκροθαλάμους της Δύσης και έχει γράψει ένα σχετικό αφήγημα, την “Αμφίβολο Ζωή”. Ένα κείμενο για το θεσμό του Asylum Dublae Vitae που δημιουργήθηκε τον περασμένο αιώνα στη Γερμανία από το φόβο των ανθρώπων μπρος στη νεκροφάνεια. Ο νεκρός πριν την ταφή πήγαινε στο ίδρυμα Αμφιβόλου Ζωής όπου και παρέμενε κάποιες ημέρες σαπίζοντας μέχρι να διαπιστωθεί το αμετάκλητον του θανάτου, και τότε μόνον όδευε προς ταφήν.

Ο Ροΐδης, περιερχόμενος το φτωχικό νεκροταφείο των Αθηναίων που βρισκόταν στην «πεδιάδα» της Βάθης (στη σημερινή πλατεία Βάθης), στο διήγημά του το “Παράπονο του Νεκροθάπτου” (1895) γράφει: «Εξαιρετικώς ανθηρόν είναι του Χάρωνος της Βάθειας το χαρέμι!», που απαρτίζονταν από δεκαεξάχρονες εφήβους Αθηναίες…
Μόλο το μακάβριο της ενασχόλησης με το θέμα του θανάτου, και οι δυο τους μένουν αμέτοχοι, σχεδόν  σαρκάζουν τον μεγάλο αντίπαλο, σα να πρόκειται απλώς για μια απλή προσωπική κόντρα. Παρουσιάζονται πεισιθάνατοι, ενώ στην πραγματικότητα είναι και οι δυο τους βαθύτατα ζωηφόροι και μας ψιθυρίζουν μέσα από τα κείμενά τους την άμετρη αγάπη τους προς τη ζωή. Κι ενώ γράφουν για το απόλυτο τέλος, για το θάνατο, με μαεστρία ξεγλιστρούν από του Χάρου το δρεπάνι. Να δυο παραδείγματα:

Στον πρόλογο του βιβλίου ‘‘Σκηναί της Ερήμου’’ του Κ. Μ. Βοσπορίτη (1899), ο Ροΐδης  αναφέρεται σε μια μυθική φιγούρα των παιδικών του χρόνων, τον Βαρβαρέζο, που αφηγείται μια φοβερή ιστορία της αφρικανικής ζούγκλας: «Ευρισκόμαστε εις το μισό δρόμο, όταν έξαφνα από μέσα από μια λόχμη μας επάγωσε το αίμα ένα μούγκρισμα φοβερό…» «Το λεοντάρι τέλως πάντων!» ανέκραξε το ακροατήριο του Βαρβαρέζου.

«Μάλιστα, κύριοι Συριανοί, το λεοντάρι. Και ήθελα να σας έβλεπα εις τη θέσι μου, σάς τους κυνηγούς των κεφαλάδων και των κορυδαλλών. Εστέκετο εις τη μέση στο μονοπάτι, μόλις δέκα βήματα μακρυά, και δεν είχα συλλογισθή να ξαναγεμίσω το τουφέκι μου, αφού εσκότωσα το ζαρκάδι. Και γεμάτο όμως αν ήτανε, δεν θα είχα καιρό να το αδειάσω, γιατί το θεριό μ’ ένα πήδημα ευρέθηκε απάνω μου, και μ’ έρριψε προύμητα κατά γης. Εκατάπια μια φούχτα άμμο και επρόφθασα ακόμα να ιδώ το Θωμά και τον αράπη, όπου έφευγαν ωσάν κυνηγημένοι λαγοί, έπειτα ελιγοθύμησα. Δεν ηξεύρω πόσην ώρα έμεινα λιγοθυμισμένος, αλλά σιγά σιγά ήρχισα να ξαναέρχωμαι εις τας αισθήσεις μου. Δεν εθυμούμουν ακόμη καθαρά τι μου είχε συμβή, και εδοκίμασα να σηκωθώ. Αλλ’ εις την πρώτη κίνησί μου ήκουσα πάλι το ίδιο μουγκρητό και βάρος εις τους ώμους μου ως να εσήκωνα βουνό. Το λεοντάρι ήτον εξαπλωμένο απάνω εις την ράχι μου. Όσον παλληκαράς και αν ήμαι, δεν εντρέπομαι να ομολογήσω πως έτρεμα σαν καλάμι. Φαντασθήτε όμως τι έγεινα, όταν το θηρίο ήρχισε να με τρώγη ζωντανό. Ήκουσα τα κόκκαλά μου να σπάνουν και να τρίζουν ανάμεσα εις τα φοβερά του δόντια και το αίμα μου έσταζε άφθονο απάνω εις το λαιμό και τα μάγουλά μου. 

Το θαύμα όμως είναι, ότι δεν ησθανούμουν κανένα πόνο από το σπάραγμα του κορμιού μου, αλλά μόνον ζάλη, στενοχώρια και το φοβερό βάρος του λεονταριού που εκάθητο απάνω μου κ’ εξακολουθούσε να με τρώγη. Ελιγοθύμησα και πάλι από την τρομάρα, και κανένας ας μη πη ότι δεν είχα δίκαιο».
«Πώς γίνεται, ηρωτήσαμεν, αφού μας είπες ότι σε είχε μισοφάγη το λεοντάρι. Φαίνεται ότι είδες όνειρο από την τρομάρα, και το λεοντάρι είχε φύγει χωρίς να σε πειράξη».

«Όχι, κύριοι, με συμπάθειο, όσα σας είπα ήσαν πραγματική αλήθεια. Απόδειξις ότι δεν είδα όνειρο είναι που ήλθεν ο Θωμάς με τους μαύρους να ζητήσουν τα απομεινάρια μου για να τα θάψουν, το λεοντάρι εκαθότανε ακόμη απάνω μου και εξακολούθαε να με ρουκανίζη. Έφυγε μόνον αφού το ετρόμαξαν των αράπηδων αι πολλές λαμπάδες. Τώρα δια να καταλάβετε πώς γίνεται να ήμαι ακόμη ζωντανός, πρέπει να θυμηθήτε, πως όταν μ’ έρριξε το θηρίο κατά γής έπεσα κατάμουτρα και τη ράχι μου εσκέπαζε το μισό ζαρκάδι, όπου είχα φορτωθή. Το κρέας εκείνο είχε φάγει το λεοντάρι πιστεύοντας ότι με τρώγει. Φαίνεται ότι εγελάστηκα κι εγώ».

Ο Πετρόπουλος στο βιβλίο του “Πτώματα, Πτώματα, Πτώματα” (1988), περιγράφει καθημερινές σκηνές φρίκης σ’ ένα απόμακρο νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης στη διάρκεια της Κατοχής όπου πήγαιναν τους εκτελεσμένους από τα Τάγματα Ασφαλείας για να τους θάψουν. Και αφηγείται μιαν ανάλογη ιστορία για ένα μυθώδες πρόσωπο των εφηβικών του χρόνων, τον Χαρίτο:
«Η νεκροφόρα του Δήμου προοριζότανε για τους άπορους. Μιλάμε για μια μαύρη παλιοκαρότσα με ένα ψοφάλογο, που το κουμαντάριζε ο ατυχής ηνίοχος. Τον ηνίοχο τον λέγανε Χαρίτο και ήταν πασίγνωστος στην πιάτσα των χασικλήδων, γιατί ο Χαρίτος πούλαγε στη ζούλα τσίκες. Ο Χαρίτος ήταν ένας γιγάντιος αμπλαούμπλας. Φόραγε πάντα στο κεφάλι έναν πλεχτό μάλλινο κούκο με φούντα. Μίλαγε βραχνά και κουτσαβάκικα, σαν τον Μάρκο Βαμβακάρη. Γνώρισα τον Χαρίτο το ’44 και κράτησα την φιλία μαζί του για πολλά χρόνια, γιατί ήτανε έξυπνος και αξιαγάπητος.

Όταν λοιπόν, ο Χαρίτος κατέφθανε στο νεκροταφείο της Αγίας Φωτεινής, σταμάταγε στην πύλη κι άφηνε τα σχετικά χαρτιά στην γραμματεία και, συγχρόνως, καλούσε τους νεκροθάφτες. Το άλογό του ήταν καταϊδρωμένο από τον ανηφορικό χωματόδρομο, που σήμερα τον λένε οδό Λαχανά. Οι νεκροθάφτες παρίσταναν τον κουφό, ώσπου ο Χαρίτος οδηγούσε τη νεκροφόρα πλάι σε κάποιον ανοιχτό ομαδικό τάφο. Εκεί, άνοιγε τα δύο πίσω πορτάκια της νεκροφόρας κι απομακρυνότανε τρέχοντας, εξαιτίας της μπόχας. 

Οι νεκροθάφτες με διάφορες προφάσεις κωλυσιεργούσαν. Δεν φαινόντουσαν πουθενά για πουθενά. Και τότε, επαναλαμβανότανε ομοιόμορφα μια απερίγραπτη σκηνή: ο Χαρίτος γαμωσταύριζε, οι νεκροθάφτες του φώναζαν από μακριά να κατεβάσει τα πτώματα από τη νεκροφόρα, ο Χαρίτος απαντούσε ότι τυγχάνει αναρμόδιος, οι νεκροθάφτες ισχυριζόντουσαν ότι δικιά τους δουλειά είναι μόνον η ταφή κτλ. κτλ. Στο τέλος ο Χαρίτος (αναθεματίζοντας την μοίρα του) γράπωνε από το ποδάρι ένα-ένα τα πτώματα και τα βρόνταγε καταγής. Καθώς τα πτώματα έπεφταν χάμω έσκαγαν σαν μπαλόνια. Τότε πλησίαζαν οι νεκροθάφτες και έπιαναν να  σκουντάνε τα κουφάρια με τα φτυάρια, για να κυλήσουν μέσα στον ομαδικό τάφο. Όλο αυτό το διάστημα ο παπάς του νεκροταφείου έμενε κρυμμένος στην δροσιά της εκκλησιάς. Ποτέ μου δεν είδα αυτόν τον πουστόπαπα να ψέλνει μιαν ευχή για τα σκοτωμένα παιδιά…»

«Κατά τα τέλη Σεπτεμβρίου ο Χαρίτος εξαφανίστηκε. Είπανε πως τον σκότωσαν οι ταγματασφαλίτες, για να του πάρουν τις τσίκες. Την άνοιξη του ’45 τράκαρα τυχαία τον Χαρίτο στον δρόμο. Έμεινα ξερός. Τον ρώτησα πού είχε χαθεί. Και μου διηγήθηκε την ιστορία του. Τον είχαν εκτελέσει οι ταγματασφαλίτες με ριπές και τον άφησαν νεκρό. Όταν έφυγαν, ο Χαρίτος πήρε τα χυμένα άντερά του στα χέρια και σύρθηκε προς κάποιο νοσοκομείο, ψιθυρίζοντας στον εαυτό του: αγάντα, Χαρίτο! Τελικώς επέζησε».

Τον Σεπτέμβριο του 2003 έλαβα το μήνυμα θανάτου του προσφιλούς μου Ηλία Πετρόπουλου και πήγα στο Παρίσι για την κηδεία του. Σύμφωνα με την επιθυμία του, αποτεφρώθηκε και η τελετή έγινε στο κρεματόριο του νεκροταφείου Père-Lachaise. Κατά τη διάρκεια της καύσης εγένετο ο διαχωρισμός του φθαρτού Ηλία Πετρόπουλου από τον αθάνατο. Όλες οι ευγενείς ουσίες του έγιναν πυρόεσσα ύλη, στροβιλίστηκαν και ανελήφθησαν στον ουρανό ως ενέργεια ακτινοβολούσα και γνώση φωτίζουσα. Σκορπίστηκαν στο πρώτο ανεμορίπισμα και επικάθισαν ωσάν τυχαία επιφοίτηση στις κεφαλές των ανύποπτων και απροσδιόριστων περαστικών και παρευρισκομένων στην τελετή, συμπεριλαμβανομένου και εμού του ιδίου…

Στην πρώιμή μου νιότη είχα διαλέξει και εγώ κάποιο δαιδαλώδες μονοπάτι του δάσους. Και προχωρούσα στα τυφλά. Μέχρι που άρχισα να διακρίνω τα σημεία. Μάθαινα να διαβάζω τα σημάδια σαν τους Ινδιάνους, κι ακολουθούσα τα ίχνη που άφηναν στο διάβα τους οι προηγούμενοι, οι προγενέστεροι. Μάθαινα από αυτούς και σιγά σιγά άρχισα να καταλαβαίνω τη βαθύτερη σημασία των αποτυπώσεων αυτών και ποια αόρατα νήματα τα τυλίγουν και τα ενώνουν όλα σαν τη μακία βλάστηση στο Δάσος. Εκεί που τριγυρνούν οι ιδέες της εξέγερσης και τα πνεύματα των ανυπότακτων.

Ο Πλωτίνος Ροδοκανάκης στη νιότη του συναντήθηκε με τον Μαξ Στίρνερ στο Βερολίνο, αργότερα συνάντησε τον Προυντόν στη φυλακή στο Παρίσι, και όταν πήγε στο Μεξικό μετέφρασε πρώτος τον Προυντόν στα ισπανικά. Με τα γραφτά και τις μεταφράσεις του έβαζε υποθήκη για τη μεξικάνικη επανάσταση των ζαπατίστας. Τη χρονιά που ο Ροδοκανάκης εξαφανίζεται από προσώπου γης, στην Πομερανία έρχεται στον κόσμο ο Μπούνο Τράβεν, ο οποίος  θα πάρει μέρος στην εξέγερση του Μονάχου. Μετά την καταστολή της συνελήφθη και, πριν εκτελεστεί, δραπέτευσε και κατέφυγε στο Μεξικό στα χνάρια του Πλωτίνου Ροδοκανάκη για να εξιστορήσει –με τη σειρά του- στα βιβλία του τη μεξικάνικη επανάσταση. 

Ο Εμμανουήλ Ροΐδης που ήταν πρώτος ξάδελφος του Ροδοκανάκη από μητέρα, μετέφρασε τον Μαξ Στίρνερ στα ελληνικά ενώ ο Goustave Flourens που συμμετέσχε στην αποτυχημένη επανάσταση της Κρήτης το 1866, υπερασπίστηκε την Πάπισσα Ιωάννα του Ροΐδη με άρθρο του στην ”L’ Indepedence Hellenique” τη γαλλόφωνη εφημερίδα που εκδιδόταν εκείνη την εποχή στην Αθήνα.

Ο Αλφρέντ Ζαρρύ που κυκλοφορούσε με το ποδήλατό του οργισμένος και οπλισμένος, μετέφρασε στα γαλλικά την ”Πάπισσα Ιωάννα” του Εμμανουήλ Ροΐδη. Ο Ρομαίν Ρολάν μεσολάβησε για να εκδοθεί το πρώτο βιβλίο του Παναΐτ Ιστράτι στη Γαλλία και ο Ιστράτι στη συνέχεια ξεσήκωνε τα μυαλά πολυπληθών ακροατηρίων στο Βερολίνο, στην Αθήνα, κι όπου αλλού εμφανιζόταν. Ο Θέμος Κορνάρος με το βιβλίο του ”Αγύρτες και Κλέφτες στην Εξουσία” έβαλε μπουρλότο δυναμιτίζοντας τις απάτες των κληρικών, ο Γιώργος Ζάρκος προκάλεσε τη μήνη και τη βία κατά του προσώπου του των οργανωμένων του ΚΚ, ο Θωμάς Γκόρπας ενέσπειρε μικρές νάρκες με τους καταραμένους λογοτέχνες που ανακάλυψε και ο Ηλίας Πετρόπουλος είπε πολλές φορές “όχι”, αντιστάθηκε, διώχθηκε, φυλακίστηκε, και με τη σύντροφό του Μαίρη Κουκουλέ μετακόμισε στο Παρίσι για να πυρπολεί από εκεί τα ελληνικά μυαλά μας με φωτιές και πάθη…

Αγαπητοί μου φίλοι, ο Ηλίας Πετρόπουλος, ένας άνθρωπος του κόσμου, ερωτιάρης και σκανδαλιάρης είναι απόψε, εδώ, μαζί μας: «Ήμουνα και παραμένω Αναρχικός, Άθεος και Άπατρις. Είμαι βαμμένος εχθρός της γαμημένης Ορθοδοξίας. Είμαι υποχρεωτικώς Έλληνας, αφού η κουλτούρα μου είναι ελληνική. Και δεν είμαι πατριώτης, ιδίως με τον φασιστικό νεοελληνικό τρόπο.»

* Ο Τέος Ρόμβος είναι συγγραφέας. Τα βιβλία του Πλάνος Δρόμος (μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται στην Αφρική και στα Εξάρχεια του 1980, 3η έκδοση), Κείμενο Πάθος (ερωτικό μυθιστόρημα στις γερμανικές καταλήψεις του 1968, 2η έκδοση), Κρυφά Ταξίδια (δοκίμια για Μάη ΄68, οικολογία, «καταραμένους» και κυνηγημένους από την εξουσία συγγραφείς κ.λπ.) κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Βιβλιοπέλαγος. Η συλλογή διηγημάτων του Ασσασίνοι του Βορρά, Δροσουλίτες του Νότου (2η έκδοση) από τις εκδόσεις Γόρδιος και η μελέτη του Πλωτίνος Ροδοκανάκης, ένας Έλληνας αναρχικός από τις εκδόσεις Ηλέκτρα.


Η εργογραφία του Ηλία Πετρόπουλου:

Πεζά

· "Εγχειρίδιον του Καλού Κλέφτη" (εκδ.Νεφέλη-1979)
· "Πτώματα, πτώματα, πτώματα..." (εκδ. Νεφέλη-1989)
· "Η μυθολογία του Βερολίνου" (εκδ. Νεφέλη-1982)

Υπόκοσμος

· "Ρεμπέτικα Τραγούδια" (εκδ. Κέδρος-1979)
· "Ρεμπετολογία" (εκδ. Κέδρος-1968)
· "Τα Μικρά Ρεμπέτικα" (εκδ. Νεφέλη-1968)
· "Το Άγιο Χασισάκι" (εκδ. Νεφέλη-1987)
· "Της Φυλακής" (εκδ. Νεφέλη-1975)
· "Το Μπουρδέλο" (εκδ. Νεφέλη-1980)
· "Υπόκοσμος και Καραγκιόζης" (εκδ. Γράμματα-1978)
· "Καπανταήδες και Μαχαιροβγάλτες" (εκδ. Νεφέλη-2001)
· "Παροιμίες του Υποκόσμου" (εκδ. Νεφέλη-2002)

Λεξικά

· "Γλωσσάριο των Ρεμπέτηδων" (εκδ. Κέδρος-1968)
· "Καλιαρντά" (εκδ. Νεφέλη-1971)

Ενδυματολογία

· "Η φουστανέλα" (εκδ. Νεφέλη-1987)
· "Η Τραγιάσκα" (εκδ. Πατάκη-2000)

Λαογραφία

· "Ο Τούρκικος Καφές εν Ελλάδι" (εκδ. Νεφέλη-1979)
· "Ο Μύσταξ" (εκδ. Νεφέλη-1989)
· "Ψειρολογία" (εκδ. Νεφέλη-1979)
· "Η Ονοματοθεσία Οδών και Πλατειών" (εκδ. Πατάκη-1995)
· "Το Ταντούρι και το Μαγκάλι" (εκδ. Νεφέλη-1994)
· "Καρέκλες και Σκαμνιά" (εκδ. Νεφέλη-1988)
· "Η Εθνική Φασουλάδα" (εκδ. Νεφέλη-1993)
· "Τα Σίδερα. Η Λάσπη. Τα Μπαστούνια" (εκδ. Νεφέλη-1984)
· "Ιστορία της Καπότας" (εκδ. Νεφέλη-1984)
· "La voiture grecque" (Παρίσι-1976)
· "La kiosque grec" (Παρίσι-1976)
· "Cages a oiseaux en Grece" (Παρίσι-1976)
· "Album turc" (Παρίσι-1976)

Αρχιτεκτονική

· "Το μπαλκόνι στην Ελλάδα" (εκδ. Νεφέλη-1981)
· "Η αυλή" (εκδ. Χατζηνικολή-1981)
· "Το παράθυρο στην Ελλάδα" (εκδ. Νεφέλη-1981)
· "Ελληνικές Σιδεριές" (εκδ. Νεφέλη-1981)
· "Ξυλόπορτες - Σιδερόπορτες" (εκδ. Νεφέλη-1981)
· "Το Μάτι του Βοδιού" (εκδ. Νεφέλη-1980)

Άρθρα

· "Μικρά Κείμενα" (εκδ. Γράμματα-1980)
· "Άρθρα στην Ελευθεροτυπία" (εκδ. Πατάκη-1992)
· "Ο κουραδοκόφτης" (εκδ. Νεφέλη-2002)

Μεταφράσεις

"Δώδεκα Τραγουδάκια από την Παλατινή Ανθολογία" (εκδ. Νεφέλη-1980)
· "Αρετίνου Ακόλαστα Σονέτα" (εκδ. Νεφέλη-1992)
· "Ιωάννου Αποκάλυψις" (εκδ. Νεφέλη-1975)

Ποίηση

· "Ποιήματα (1968-1991)" (εκδ. Νεφέλη-1991)
·Βιογραφίες "Ποτέ και Τίποτα" (εκδ. Νεφέλη-1993)
· "Topor: Τέσσερεις Εποχές" (εκδ. Νεφέλη-1991)

Ιστορία

· "Les Juifs de Salonique/In Memoriam" (Παρίσι-1983)

· "Παύλος Μοσχίδης" (άρθρα στο περιοδικό Διαγώνιος, 1958-1963)
· "Γιώργος Παραλής" (άρθρα στο περιοδικό Διαγώνιος, 1958-1963)
· "Χαρακτική: Π. Τέτσης" (άρθρα στο περιοδικό Διαγώνιος, 1958-1963)
· "Γιώργος Δέρπαπας" (άρθρα στο περιοδικό Διαγώνιος, 1958-1963)
· "Μποστ" (άρθρα στο περιοδικό Διαγώνιος, 1958-1963)
· "Σταμ.Σταμ." (άρθρα στο περιοδικό Διαγώνιος, 1958-1963)
· "Ελύτης, Μόραλης, Τσαρούχης" (εκδ. Πατάκη 1998-α΄δημοσ. 1965)
· "Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης" (εκδ. Πατάκη 1998- α΄δημοσ. 1958)
· "Τέσσερεις Ζωγράφοι: Αντώνης (Anton)/ Βιτάσταλη/ Δουραλή/ Σουλιώτης" 
(εκδ. Νεφέλη-1999) Σχέδια-Κολλάζ
· "Κυρίως αυτό" (εκδ. Νεφέλη-1993) με τον Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλο
· "Μνήμη Νίκου Καχτίτση" (αυτοέκδοση-1972)
· "Επιστολαί προς Μνηστήν" (εκδ. Νεφέλη-1998)


Το αφιέρωμα έγινε από την αναρχική ομάδα Λέσχη των Ισοπεδοτών:
http://isopedotes.blogspot.com/2011/02/blog-post_24.html

Δευτέρα 31 Οκτωβρίου 2011

Τί πραγματικά ήταν το "Ἀσυλο" (Ιστορία, Περιεχόμενο και το Ανταγωνιστικό κίνημα) , από την εφημερίδα Άπατρις



























“Θέλετε, δηλαδή, να είναι η ελευθερόφρων δημοκρατική συνταγματική σας τάξη πιο ανελέητη από οποιοδήποτε φεουδαρχικό καθεστώς της ιστορίας, όπου υπήρχαν τουλάχιστον κάποιοι τόποι ασύλου, ακόμα και για ληστές ή δολοφόνους; Είναι, άραγε, τόσο αλάθητη η ελευθερόφρων, δημοκρατική συνταγματική σας τάξη, ώστε κανείς να μην μπορεί να την αμφισβητήσει;”*
*Χάινριχ Μπελ (1972), με αφορμή την σκλήρυνση της θέσης του κράτους όσον αφορά στο πανεπιστημιακό άσυλο
ΜΕΡΟΣ Ι - Το άσυλο στη δύση
Είναι γεγονός ότι διαχρονικά στις ανθρώπινες κοινωνίες υπήρχαν τόποι ασύλου, όπου μπορούσαν να καταφύγουν διωκόμενοι είτε αυτοί ήταν πολιτικοί αντιφρονούντες είτε ληστές και δολοφόνοι. Η λέξη άσυλο αποτελείται από το στερητικό “α-” και το “συλάω-ώ” που σημαίνει αποσπώ, λεηλατώ. Δηλαδή, άσυλο σημαίνει τον τόπο καταφυγής που έχει θεσμιστεί κοινωνικά ως απαραβίαστος. Άσυλο μπορεί να ήταν ιεροί τόποι, ναοί, μέχρι ολόκληρες πόλεις που εξασφάλιζαν την παραμονή σε όποιον κατέφευγε εκεί. Στην ιστορία συναντάμε το άσυλο στις φυλές της Αυστραλίας, στους “άσπρους καταυλισμούς της ειρήνης” των ινδιάνων, τους ναούς στην αρχαία ελλάδα και τη ρώμη, τους χριστιανικούς ναούς μέχρι τα πανεπιστήμια.
Για την ιστορία του πανεπιστημιακού ασύλου
Το άσυλο είναι άμεσα συνυφασμένο με την ίδια την ιστορία του πανεπιστημίου. Ήδη με τη σύσταση του πρώτου πανεπιστημίου, το 1088 στην Μπολόνια της Ιταλίας, έχουμε την καθιέρωση του πανεπιστημιακού ασύλου. Η πρώτη διατύπωση για το άσυλο περιλαμβάνεται στο κείμενο Authentica habita που έγινε νόμος το 1155 και αποτελεί το ιδρυτικό κείμενο για το πανεπιστήμιο του μεσαίωνα. Στη συνέχεια, κατά την περίοδο του διαφωτισμού, το πανεπιστημιακό άσυλο αποτέλεσε θεσμό διαφύλαξης της ατομικής ελευθερίας και έκφρασης, ακολουθώντας τις αξίες και τα συμφέροντα της ανερχόμενης αστικής τάξης. Ο ρόλος του ασύλου εξυπηρετούσε τη διασφάλιση και εδραίωση του μετασχηματισμού του πανεπιστημίου απέναντι στην εκκλησία και την αριστοκρατία ακολουθώντας τον μετασχηματισμό της κοινωνίας από τη φεουδαρχία στον καπιταλισμό.
Καθ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας του πανεπιστημίου, το άσυλο λάμβανε κυρίως το ρόλο της θεσμικής προστασίας τόσο της ακαδημαϊκής δραστηριότητας όσο και των φορέων της, φοιτητών και καθηγητών. Το πανεπιστήμιο αποτελεί στη νεότερη ιστορία τον κυριαρχικό φορέα ελέγχου, διαχείρισης και διαμόρφωσης της γνώσης. Κατά τη διάρκεια της ιστορικής εξέλιξής του έχουμε μια αντίστοιχη εξέλιξη στο ίδιο το περιεχόμενο της έννοιας του ασύλου. Δηλαδή, καθώς το πανεπιστήμιο μετασχηματιζόταν και περνούσε διάφορα ιστορικά στάδια, από τις μοναστικές χριστιανικές σχολές, στο μεσαίωνα, το διαφωτισμό και τη σύγχρονη εποχή, η προστασία του ασύλου λάμβανε διαφορετικό περιεχόμενο εξυπηρετώντας όμως παρόμοιες ανάγκες. Κάθε φορά, το άσυλο αντανακλούσε τη σχέση του πανεπιστημίου με συγκεκριμένες κοινωνικές δυνάμεις μέσα στο ευρύτερο πλέγμα της κοινωνικής δυναμικής, της οργάνωσης της παραγωγής και των εκμεταλλευτικών σχέσεων. Έτσι, καθώς το ζήτημα διαχείρισης της γνώσης αποτελεί ειδικό πεδίο σύγκρουσης κατά τον μετασχηματισμό των κοινωνικών δυνάμεων, το άσυλο αποτελεί το θεσμικό πλαίσιο όπου συγκεκριμένες κοινωνικές δυνάμεις προσπαθούν να διασφαλίσουν τη χρήση του πανεπιστημίου προς όφελος τους, μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κοινωνικών διεργασιών και συγκρούσεων.
Όπως θα δούμε παρακάτω, το άσυλο στην Ελλάδα, όπως ίσχυσε κατά τη μεταπολίτευση, αποτέλεσε ιστορική υπέρβαση βασισμένη σε συγκεκριμένους ταξικούς και κοινωνικούς αγώνες, όπου η χρήση του πανεπιστημίου ξεπερνούσε κατά πολύ τα στενά ακαδημαϊκά πλαίσια και ελευθερίες.
Το άσυλο στο σύγχρονο πανεπιστήμιο
Το πανεπιστήμιο, όπως το γνωρίζουμε σήμερα, αρχίζει να παίρνει μορφή κυρίως μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Ενταγμένο μέσα στην καπιταλιστική συνθήκη, δηλαδή τη συσσώρευση κεφαλαίων και την αναπαραγωγή των σχέσεων εκμετάλλευσης, η μορφή που λαμβάνει είναι αποτέλεσμα της ίδιας της ιστορικότητας του κοινωνικού ανταγωνισμού και της επικράτησης του κεφαλαίου. Στα πλαίσια αυτά, βασικός σκοπός του πανεπιστημίου είναι η παροχή δεξιοτήτων στους απόφοιτους του διευκολύνοντας έτσι την κινητικότητα της εργατικής δύναμης.
Την περίοδο αμέσως μετά τον πόλεμο, τα κράτη αναλαμβάνουν την οργάνωση της εκπαίδευσης, ενταγμένη σε μια ευρύτερη οικονομική και κοινωνική πολιτική παροχών, πράγμα που οδήγησε στη μαζικοποίηση του πανεπιστημίου. Μετά τη δεκαετία του '80, το κράτος συντονισμένο με τη νεοφιλελεύθερη αναδιάρθρωση της οικονομίας, αρχίζει να μετασχηματίζει τη δομή και τη λειτουργία της εκπαίδευσης σύμφωνα με τις άμεσες ανάγκες της αγοράς. Έτσι βαθμιαία οδηγούμαστε στην εμφάνιση του σύγχρονου επιχειρηματικού πανεπιστημίου, όπου η επιστήμη και η έρευνα είναι άμεσα συνδεδεμένες με τις ανάγκες κυκλοφορίας και μεγέθυνσης του κεφαλαίου. Κατά συνέπεια, το πανεπιστήμιο συνδέεται όλο και περισσότερο με ιδιωτικά και κρατικά επιχειρηματικά συμφέροντα.
Το άσυλο στο σύγχρονο δυτικό πανεπιστήμιο αναφέρεται στην προστασία της ελευθερίας του λόγου και την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών. Ουσιαστικά σήμερα, το άσυλο δεν είναι παρά έκφραση των αναγκών της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης της οικονομίας. 'Έτσι, δεν κάνει τίποτα άλλο παρά να διευκολύνει την ελεύθερη ροή του κεφαλαίου, μέσω της απρόσκοπτης ανάπτυξης της επιστήμης και της τεχνολογίας, για τις ανάγκες της αγοράς και την ευέλικτη αναπαραγωγή του εργατικού δυναμικού μέσα από φάσεις από-ειδίκευσης και εξειδίκευσης στην εκπαίδευση. Ταυτόχρονα, τα όρια της ελευθερίας του λόγου και της διακίνησης ιδεών αποκαλύπτονται με τον άμεσο ή έμμεσο αποκλεισμό, τον περιορισμό στην εξέλιξη, τη διαγραφή ή την απόλυση από το πανεπιστήμιο, όλων εκείνων των φωνών -καθηγητών και φοιτητών- που υψώνουν ένα λόγο και μια έμπρακτη στάση ενάντια στην κυρίαρχη αντίληψη.
Προσπάθειες κοινωνικής χρήσης του ασύλου και των πανεπιστημίων
Από το τέλος της δεκαετίας του '60 εμφανίζονται σε διάφορες χώρες της δύσης μια σειρά από προσπάθειες κοινωνικής οικειοποίησης του πανεπιστημιακού ασύλου και απελευθέρωσης της χρήσης του από τα στενά ακαδημαϊκά πλαίσια. Φοιτητικές κινητοποιήσεις ξεσπούν στα πανεπιστήμια στα πλαίσια μιας ευρύτερης κοινωνικής εναντίωσης στους επιβαλλόμενους από το κεφάλαιο μετασχηματισμούς και τις πολιτικο-στρατιωτικές αποφάσεις της κυριαρχίας. Τα πανεπιστήμια καταλαμβάνονται και γίνονται κέντρα αγώνα και πυρήνες αντεπίθεσης στην κυριαρχία. Έτσι έχουμε τις διεθνείς κινητοποιήσεις που ξεσπούν σε ΗΠΑ (1964), Ιαπωνία (1966), Ιταλία (1967), Μεξικό, Γερμανία και Γαλλία (1968).
Κατά τις επόμενες δεκαετίες, μέχρι σήμερα, έχουμε πλήθος περιπτώσεων όπου οι φοιτητές οικειοποιούνται τους πανεπιστημιακούς χώρους, επαναπροσδιορίζοντας και διευρύνοντας τον τρόπο χρήσης τους, ανοίγοντάς τους στην κοινότητα και προσδίδοντάς τους ρηξιακά χαρακτηριστικά. Όμως, κάθε φορά που το φοιτητικό κίνημα αποκτά ή τείνει να αποκτήσει γενικότερα πολιτικά χαρακτηριστικά και να διασυνδεθεί με ευρύτερα κομμάτια των εκμεταλλευόμενων (εργάτες, ανέργους κλπ), το κράτος επιχειρεί να καταλύσει το άσυλο και να καταστείλει βίαια τις δράσεις και τις κινητοποιήσεις, διεκδικώντας την απόφαση για την κατάσταση εξαίρεσης πέρα από οποιαδήποτε κοινωνική θέσμιση. Ιδιαίτερα μετά το 2003 και με πρόσχημα την καταπολέμηση της διεθνούς τρομοκρατίας παρατηρείται μια απροκάλυπτη παρέμβαση των διωκτικών αρχών στα πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής.
ΜΕΡΟΣ ΙΙ - Το άσυλο στην Ελλάδα
Το άσυλο στην Ελλάδα αποτελεί εθιμικό δίκαιο από το 19ο αιώνα, όταν ιδρύθηκε το Πανεπιστήμιο στην Αθήνα το 1837. Ήδη από τον Δεκέμβριο του 1896 έχουμε την πρώτη φοιτητική εξέγερση, τα λεγόμενα Γαλβανικά, η οποία απέκτησε μάλιστα ένοπλη μορφή, με την κατάληψη του πανεπιστημίου και την καταπάτηση του ασύλου από την αστυνομία.
Η ιστορία του ασύλου είναι γραμμένη από τους αγώνες που δόθηκαν μέσα από αυτό αλλά και την κρατική καταστολή που το κατέλυσε βίαια, είτε με τη συναίνεση των πανεπιστημιακών αρχών και την άρση του ασύλου είτε ως απροκάλυπτη επίδειξη δύναμης και την καταπάτησή του.
Τα χρόνια της Χούντας
Κατά τη διάρκεια της Χούντας έχουμε μια κλιμακούμενη κρατική καταστολή και τρομοκρατία. Έτσι, τα πρώτα χρόνια της δικτατορίας έχουμε ελάχιστες δημόσιες κινητοποιήσεις. Το ανταγωνιστικό κίνημα είναι υπό διωγμό, τα μέλη του είναι είτε στις φυλακές και στα ξερονήσια είτε έχουν βγει στην παρανομία και αρκετές, αν όχι οι περισσότερες, δράσεις αφορούν βομβιστικές επιθέσεις. Από το 1972 έχουμε μια σειρά από κοινωνικές κινητοποιήσεις που κλιμακώνονται κάθετα το 1973.
Τη χρονιά αυτή ξεσπούν μια σειρά από αγώνες με τις κινητοποιήσεις κατοίκων ενάντια στις απαλλοτριώσεις χωραφιών ή τις εγκαταστάσεις διυλιστηρίων καθώς και τις απεργίες των τυπογράφων και των συντακτών αθηναϊκών εφημερίδων, των τεχνικών της Ολυμπιακής, των αλιεργατών στην Καβάλα, στα τρόλεϊ και τη 48ωρη καθολική απεργία στη ΔΕΗ.
Οι φοιτητικές κινητοποιήσεις, ενώ αρχικά παίρνουν κυρίως τη μορφή μαζικής αποχής από τις διαλέξεις, βαθμιαία μετασχηματίζονται σε καταλήψεις και σε δράσεις με επίκεντρο τα πανεπιστήμια. Παράλληλα, συνεχίζεται η κρατική καταστολή και η αστυνομία εισβάλει βίαια στο άσυλο:
Στις 14 Φεβρουαρίου η αστυνομία εισβάλλει στο Πολυτεχνείο διαλύοντας με βίαιο τρόπο τη συγκέντρωση 1500 φοιτητών και συλλαμβάνει 100 άτομα.
Στις 16 Φεβρουαρίου γίνεται κατάληψη της Νομικής από 2500 φοιτητές. Γίνεται έξοδος υπό μορφή πορείας και οι φοιτητές συγκρούονται με την αστυνομία και παρακρατικούς της ΕΚΟΦ.
Στις 21 Φεβρουαρίου ξεκινά διήμερη κατάληψη της Νομικής από 4000 φοιτητές. Την επόμενη μέρα, η Σύγκλητος δίνει άδεια άρσης του ασύλου και η αστυνομία εισβάλει.
Στις 16 Μάρτη γίνεται κατάληψη της πανεπιστημιακής Λέσχης στην Πάτρα από 500 φοιτητές, όπου εισβάλλει η αστυνομία και γίνονται δεκάδες συλλήψεις.
Στις 20 Μάρτη γίνεται κατάληψη της Νομικής, η σύγκλητος δίνει άδεια και η αστυνομία εισβάλλει βίαια με δεκάδες τραυματίες και πάνω από 100 συλλήψεις.
Στις 14 Νοέμβρη καταλαμβάνεται το Πολυτεχνείο. Εκτός από φοιτητές συρρέουν και εργαζόμενοι και ξεσπά εξέγερση με άγριες συγκρούσεις στο κέντρο της Αθήνας με δεκάδες νεκρούς κι εκατοντάδες τραυματίες.
Στις 16 Νοέμβρη καταλαμβάνεται η Πολυτεχνική σχολή στη Θεσ/νίκη.
Στις 17 Νοέμβρη κηρύσσεται στρατιωτικός νόμος, κατεβαίνουν τα τανκς και γίνεται εισβολή στο Πολυτεχνείο.
Η πρώτη περίοδος της μεταπολίτευσης
Την πρώτη περίοδο της μεταπολίτευσης και μέχρι την άνοδο του ΠΑΣΟΚ, αναπτύχθηκε μια πληθώρα αδιαμεσολάβητων ριζοσπαστικών κοινωνικών-ταξικών αγώνων που ανέδειξαν τις αξίες της συλλογικής δράσης, της αλληλεγγύης και το ξεπέρασμα των διαχωρισμών και κινήθηκαν επιθετικά ενάντια στην κυριαρχία και τα αφεντικά. Έτσι έχουμε τις απεργίες στη National Can, των οικοδόμων, των μεταλορύχων στου Σκαλιστήρη, τις σπουδάστριες του «Έλενα», στην ESCIMO, στην Πίτσος, ενάντια στο νόμο 330, καθώς και την 7μηνη κατάληψη των μεταλλείων της Μάντεμ Λάκκο και της Ολυμπιάδας.
Παράλληλα έχουμε μια βαθμιαία ριζοσπαστικοποίηση του φοιτητικού κινήματος η οποία κλιμακώνεται μετά το 1978. Στις 20 Μαρτίου 1978 στην Πάτρα, φοιτητές που έχουν καταλάβει το πανεπιστήμιο ξεκινούν πορεία προς τη νομαρχία. Ομάδες ΜΑΤ διαλύουν την πορεία βίαια και εισβάλλουν στο πανεπιστήμιο κυνηγώντας τους διαδηλωτές.
Στις 22/8 του 1978 η κυβέρνηση Καραμανλή περνά από το θερινό τμήμα της Bουλής νέο νόμο-πλαίσιο για τα πανεπιστήμια. Μετά από ένα χρόνο εμπειρίας της εφαρμογής του νόμου στην πράξη καθώς και εσωτερικών διεργασιών, το φοιτητικό κίνημα ξεκινά να αναπτύσσει βαθμιαία μια σειρά από κινητοποιήσεις. Το κράτος προσπαθεί να τις καταστείλει βίαια και σε τουλάχιστον δύο περιπτώσεις (9/8 και 25/10) η αστυνομία εισβάλλει στη Νομική και ξυλοκοπά άγρια όποιον βρίσκει μπροστά της. Οι κινητοποιήσεις κορυφώνονται με μια σειρά από καταλήψεις που πραγματοποιεί το πιο ριζοσπαστικό κομμάτι του κινήματος στο Χημείο (3/12) στην Πολυτεχνική Ξάνθης (4/12), το Γεωλογικό (7/12), το Φυσικό (10/12), τους Πολιτικούς Μηχανικούς του Πολυτεχνείου και τη Νομική Αθηνών (11/12). Τελικά, η κυβέρνηση κάτω από την πίεση των φοιτητών και το φόβο διασύνδεσής τους με ευρύτερους ταξικούς αγώνες, υποχωρεί και παίρνει πίσω τον νόμο στις 3 Ιανουαρίου 1980.
Στις 17 Νοέμβρη 1980, στην πορεία του Πολυτεχνείου, περίπου 20.000 διαδηλωτές αποφασίζουν να συγκρουστούν με την αστυνομία. Κατά τη διάρκεια των συμπλοκών, τα ΜΑΤ ξυλοκοπούν μέχρι θανάτου τον Ιάκωβο Κουμή και τη Σταματίνα Κανελοπούλου. Καταλαμβάνεται το Πολυτεχνείο όπου ακροβολισμένοι ασφαλίτες πυροβολούν μέσα στο κτίριο, και τραυματίζουν σοβαρά δυο διαδηλωτές.
Τα χρόνια του ασύλου
Το 1981 το ΠΑΣΟΚ ανεβαίνει στην εξουσία και ένα χρόνο αργότερα κατοχυρώνει το άσυλο με τον νόμο 1268 της 16/7/1982. Στο νόμο αυτό υπάρχει για πρώτη φορά άμεση διατύπωση για το άσυλο: «το πανεπιστημιακό άσυλο συνίσταται στην απαγόρευση επέμβασης της δημόσιας δύναμης στους χώρους αυτούς [δηλαδή τους πανεπιστημιακούς] χωρίς την πρόσκληση ή την άδεια του αρμόδιου οργάνου…». Όμως, το πραγματικό περιεχόμενο του ασύλου και ο βαθμός προστασίας που παρέχει σε όσους καταφεύγουν σε αυτό, αποκαλύπτονται μέσα από μια σειρά από εισβολές του κράτους και της αστυνομίας.
Στις 17 Νοέμβρη 1985, με το τέλος της διαδήλωσης για τo Πολυτεχνείο, ξεσπούν επεισόδια στα Εξάρχεια. Πυροβολείται πισώπλατα στο κεφάλι από αστυνομικό ο 15χρονος Μιχάλης Καλτεζάς. Αμέσως μετά καταλαμβάνονται σε ένδειξη διαμαρτυρίας το παλιό Χημείο και το Πολυτεχνείο. Το επόμενο πρωί γίνεται άρση ασύλου. Η αστυνομία εισβάλλει στο Χημείο με καταδρομική επιχείρηση από την ταράτσα και συλλαμβάνει 37 άτομα που ξυλοκοπούνται άγρια.
Στις 24 Οκτωβρίου 1991, μετά τη δολοφονία του καθηγητή Nίκου Tεμπονέρα, ξεσπούν συμπλοκές με την αστυνομία έξω απ' το υπουργείο παιδείας και μαθητές καταφεύγουν στο Πολυτεχνείο. Τα ΜΑΤ σε συνεργασία με ακροδεξιούς «αγανακτισμένους πολίτες» πολιορκούν επί ώρες το ΕΜΠ. Τα ξημερώματα καίγεται το κτίριο της Πρυτανείας από ομοβροντία δακρυγόνων, ενώ οι ελάχιστοι μαθητές είχαν συγκεντρωθεί σε άλλο χώρο μαζί με καθηγητές. Η Σύγκλητος δίνει την άδεια και τα ΜΑΤ εισβάλλουν συλλαμβάνοντας 28 άτομα.
Στις 17 Αυγούστου 1994, γίνεται κατάληψη στην ΑΣΟΕΕ σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους απεργούς πείνας Γ. Μπαλάφα κι Οδ. Καμπούρη. Με απόφαση της Συγκλήτου εισβάλλουν τα ΜΑΤ και συλλαμβάνουν 52 άτομα.
Στις 17 Νοέμβρη 1995, μόλις ξεκίνησε η πορεία του Πολυτεχνείου, τα ΜΑΤ εγκλωβίζουν περίπου 1.500 διαδηλωτές στο Πολυτεχνείο. Η Σύγκλητος αποφασίζει την άρση του ασύλου και το επόμενο πρωί οι 500 περίπου εναπομείναντες συλλαμβάνονται από την αστυνομία.
Στις 25 Ιανουαρίου 2011, καταφεύγουν στη Νομική Αθηνών 250 μετανάστες και ξεκινούν απεργία πείνας ζητώντας, ανάμεσα σε άλλα, τη νομιμοποίηση όλων των μεταναστών. Τη Δευτέρα 27/1, με μία στρατιωτικού τύπου επιχείρηση, εκατοντάδες ΜΑΤ και ομάδες ΔΕΛΤΑ περικυκλώνουν τη Νομική και αποκλείουν τους γύρω δρόμους. Τα ξημερώματα γίνεται άρση ασύλου και μετά από μια σειρά από πολιτικάντικους χειρισμούς και οπισθοχωρήσεις από κομμάτια της αριστεράς, οι μετανάστες μαζι με αλληλέγγυους αποχωρούν με πορεία και συνεχίζουν τον αγώνα τους σε άλλο κτίριο στην Πατησίων.
Πέρα όμως από τις περιπτώσεις άρσης του ασύλου ύστερα από την άδεια των πανεπιστημιακών αρχών έχουμε και μια σωρεία περιπτώσεων που η κρατική καταστολή εισέβαλε στο άσυλο “χωρίς την άδεια του αρμόδιου οργάνου”. Είναι αδύνατον να συγκεντρωθούν όλες οι περιπτώσεις καταπάτησης του ασύλου. Ειδικά μετά την τροποποίηση των διατάξεων από το νόμο Γιαννάκου (3549/2007) μέχρι την κατάργηση του ασύλου από το νόμο Διαμαντοπούλου (4009/2011), η αστυνομία έχει εισβάλει αναρίθμητες φορές σε χώρους των πανεπιστημίων.
Παράλληλα, όλο αυτό το διάστημα υφαίνεται ένα πλέγμα επιθέσεων ενάντια στο άσυλο αλλά και στις κοινωνικές ομάδες που δραστηριοποιούνται μέσα από αυτό. Από τη μια μεριά έχουμε πολιτικές πιέσεις κυρίως από τη δεξιά, την ακροδεξιά και τους φασίστες καθώς και την ίδια την αστυνομία για κατάργηση του νόμου. Ειδικά μετά την είσοδο του ΛΑΟΣ στη βουλή το 2007 οι πιέσεις εντάθηκαν και πολλαπλασιάστηκαν. Από την άλλη, παρακρατικές και φασιστικές ομάδες συντονίζονται με τα ΜΑΤ και επιτίθενται σε καταλήψεις πανεπιστημίων, είτε με τη μορφή “αγανακτισμένων πολιτών” είτε απροκάλυπτα ως συγκροτημένες ομάδες κρούσης. Τέλος, όλα αυτά τα χρόνια έχουμε έναν ενορχηστρωμένο επικοινωνιακό και ιδεολογικό πόλεμο μέσα από τα ΜΜΕ, που σε κάθε περίπτωση δημιούργησαν το κατάλληλο κλίμα ώστε να προετοιμάσουν για την κρατική καταστολή και τελικά προώθησαν το πλαίσιο για την κατάργηση του ασύλου.
Τέλος, απο όλες τις στιγμές του ανταγωνιστικού κινήματος κατά την περίοδο αυτή, επιλέγουμε να μνημονεύσουμε τα γεγονότα του Χημείου, το Μαίο 1985. Στις 9/5 γίνεται συγκέντρωση στην πλατεία Εξαρχείων ως αντίδραση στις συνεχείς επιχειρήσεις "αρετής" που γίνονταν κάθε βράδυ με εξακριβώσεις και συλλήψεις. Διαλύεται από τα ΜΑΤ και σε απάντηση καταλαμβάνεται το Χημείο από 37 άτομα αποφασισμένα να τα παίξουν "όλα για όλα". Η κατάληψη λήγει καθώς επιτυγχάνεται το αίτημα για απελευθέρωση των συλληφθέντων. Οι καταληψίες αποχωρούν και ενώνονται με πορεία 1.000 αλληλέγγυων, φωνάζοντας "μέσα στο χημείο, μια χούφτα αναρχικοί, ξεφτίλισαν το κράτος και την καταστολή".
Εν κατακλείδι για το άσυλο
Το άσυλο, όπως και το εκάστοτε θεσμικό πλαίσιο, αποτελεί κατά κάποιο τρόπο αντανάκλαση του συγκεκριμένου συσχετισμού δυνάμεων που έχει λάβει ιστορικά ο κοινωνικός ανταγωνισμός. Δηλαδή, αποτελεί αντανάκλαση από τη μια μεριά του τρόπου με τον οποίο επιτίθεται η κυριαρχία και λαμβάνει χώρα η εκμετάλλευση και από την άλλη μεριά των μορφών πάλης και των διεκδικήσεων που αναλαμβάνει το ανταγωνιστικό κίνημα. Η νομική διατύπωση του ασύλου στην Ελλάδα, με το νόμο του 1982, αντανακλούσε την επίθεση που είχε εξαπολύσει το ανταγωνιστικό κίνημα κατά την αμέσως προηγούμενη ιστορική περίοδο και η οποία είχε εδαφικοποιηθεί κυρίως στους πανεπιστημιακούς χώρους και είχε αναδείξει ως συμβολική μορφή το πολυτεχνείο. Κατ' αντίστοιχο τρόπο, η αναθεώρηση του 2007 και η αναδιάρθρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης το 2011, αντανακλούν την ολομέτωπη αντεπίθεση της κυριαρχίας τα τελευταία χρόνια και τον συσχετισμό των δυνάμεων προς όφελος του κράτους και του κεφαλαίου.
Έχοντας υπόψη τα παραπάνω και κοιτώντας την ιστορία του ασύλου, από την περίοδο της χούντας, τη μεταπολίτευση, τη νομική του κατοχύρωση μέχρι και την κατάργησή του, μπορούμε να κάνουμε μια σειρά από σκέψεις για τη σχέση του ανταγωνιστικού κινήματος με αυτό:
Το ανταγωνιστικό κίνημα, όταν είχε τη δυναμική, κατάφερε να μετασχηματίσει σε συγκεκριμένες ιστορικές στιγμές τους πανεπιστημιακούς χώρους σε κέντρο αγώνα, ζύμωσης των εξεγερσιακών υποκειμένων, διακίνησης ριζοσπαστικών ιδεών, και πυρήνα αντεπίθεσης στην κυριαρχία. Μέσα στο άσυλο αναπτύχθηκαν και εδράζονται μια σειρά από εγχειρήματα που περιλαμβάνουν στέκια, καταλήψεις στέγης ή ραδιοφωνικούς σταθμούς. Κατά τη διάρκεια του Δεκέμβρη 2008, οι πανεπιστημιακοί χώροι έπαιξαν σημαντικό ρόλο σαν εστίες εκδίπλωσης της εξέγερσης.
Από την άλλη, η “κάλυψη” του ασύλου περιχαράκωσε τις ρηξιακές δράσεις κομματιών του ανταγωνιστικού κινήματος μέσα στους πανεπιστημιακούς χώρους και σε ζώνες γύρω από αυτούς. Έτσι, τόσο ο τόπος και ο τρόπος εκδήλωσης των δράσεων, όσο και η γεωγραφική διασπορά αυτών, έγιναν σχετικά προβλέψιμες και άρα ελέγξιμες από το κράτος σε σύγκριση με τις δυνατότητες που ανοίγει το διευρυμένο αστικό τοπίο. Αυτό διαφαίνεται μέσα από τη στρατηγική τακτική της καταστολής να “οδηγεί” εξεγερτικές ομάδες μέσα στο άσυλο και να τις “εγκλωβίζει” εκεί. Η τακτική αυτή θα μπορούσαμε να πούμε ότι αφομοιώθηκε και από συγκεκριμένα κομμάτια του ανταγωνιστικού κινήματος και αυτοαναπαράχθηκε από αυτά.
Κανένας χώρος δεν μπορεί να θεωρείται άβατο από τη στιγμή που η κυριαρχία διαθέτει τη στρατιωτική υπεροπλία. Η ιστορία της εισβολής της κρατικής καταστολής στα πανεπιστήμια είτε μέσω της νομικής άρσης του ασύλου είτε με το να το θέτει σε κατάσταση εξαίρεσης, το δείχνει ξεκάθαρα. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει καμία κινηματική “καβάντζα”.
Οι στιγμές που το ανταγωνιστικό κίνημα κατάφερε να προασπιστεί ένα εγχείρημα, είτε αφορά το άσυλο είτε οποιοδήποτε άλλο κοινωνικά οικειοποιημένο χωροχρόνο, αυτό έγινε όταν υπήρχε η απαραίτητη δυναμική, είχαν αναπτυχθεί οι αναγκαίες κινηματικές σχέσεις και υπήρχε ο κατάλληλος συσχετισμός δυνάμεων απέναντι στην κυριαρχία. Δηλαδή, η ίδια η δυναμική του ανταγωνιστικού κινήματος μπορεί να αναλάβει την προάσπιση ενός εγχειρήματος και όχι μια νομική κατοχύρωσή του.
Η κινηματική δυναμική που θα προασπίσει ουσιαστικά ένα εγχείρημα δεν μπορεί να προκύψει σαν αποτέλεσμα κάποιας πολιτικής συμφωνίας ή πολιτικού συμβιβασμού (με άλλα λόγια πολιτικαντισμού) αλλά με την ανάπτυξη ουσιαστικών κινηματικών σχέσεων αμοιβαίου σεβασμού, εμπιστοσύνης και αλληλεγγύης. Αξίες που κατακτιούνται μέσα από κοινή ιστορία αγώνα, κινηματική ευθύτητα και μοίρασμα και όχι μέσα από προσχηματικότητα, ευκαιριακότητα και πολιτικό υπολογισμό.
Τέλος, η προάσπιση οποιουδήποτε εγχειρήματος προϋποθέτει και τη διαθεσιμότητα αυτών που το αναλαμβάνουν. Η διαθεσιμότητα αυτή περιλαμβάνει κατάθεση χρόνου, ενέργειας, πάθους αλλά προπάντων την επιλογή να προασπιστείς με την ίδια σου τη σωματικότητα την υπόθεση που έχεις αναλάβει. Εκεί εδράζεται και η διάσταση της ευθύνης, δηλαδή να μπορείς να αναλάβεις το κόστος των επιλογών σου. Να μην επαναπαύεσαι και να μη μεταθέτεις σε άλλους να φέρουν σε πέρας αυτό που θεωρείς ότι χρειάζεται να γίνει και η κινηματική απόφαση να μην εξαντλείται σε δηλώσεις, προσχηματικές κινήσεις ή θεαματικότητα αλλά στην έμπρακτη και σε βάθος στήριξη του εγχειρήματος.
Το άσυλο αποτέλεσε ιστορικό πεδίο για να αναπτυχθούν μια σειρά από σημαντικές δράσεις και εγχειρήματα. Χωρίς να παραγνωρίζεται η αδιαμφισβήτητη σημασία των αγώνων μέσα απο το άσυλο, το ανταγωνιστικό κίνημα δεν μπορεί να περιχαρακώνεται πίσω από αυτό καθώς ο ορίζοντας του εκτείνεται πολύ πιο πέρα από οποιαδήποτε νομική κατοχύρωση, ιστορική εδαφικοποίηση ή συμβολικοποίηση της εξέγερσης. Αν κάτι πρέπει να μας απασχολεί δεν πρέπει να είναι η νομική κατάργηση του ασύλου καθεαυτή, αλλά η συνθήκη του κοινωνικού ανταγωνισμού που επέφερε κάτι τέτοιο, η κατάσταση που βρίσκεται αυτή τη στιγμή το ανταγωνιστικό κίνημα καθώς και η οργάνωση και η δημιουργία των κατάλληλων κοινωνικών διεργασιών ώστε να αντεπιτεθούμε στην κυριαρχία.
Η δράση στεγνώνει τα δάκρυα.





κείμενο: 
Κοσμάς από
Εφημερίδα 'Απατρις / φύλλο 15 Οκτώβρης 2011
περισσότερες πηροφορίες:
http://apatris.info/

Τρίτη 6 Σεπτεμβρίου 2011

"Σχολείο, παιδεία, αυτόνομη κοινωνία", από την Πολιτική Ομάδα Lieux Communs (Κοινοί Τόποι)























Το σχολείο βρίσκεται σε κρίση. Όποιος το αγνοεί αυτό πρέπει να είναι μάλλον τυφλός ή κουφός, δεδομένης της μεγάλης προβολής που έχει λάβει το ζήτημα μέσα από δημοσιεύματα, κοινωνιολογικές μελέτες και εξειδικευμένα περιοδικά: «πτώση του επιπέδου», «τέλος της αυθεντίας», «ανεπαρκή κίνητρα», «βία» κ.λπ. Αυτή η συσσώρευση θεαματικών συμπτωμάτων, τα οποία εκτείνονται σε ολόκληρη την κοινωνία, συντηρεί την απόγνωση και εμποδίζει την κατανόηση των μηχανισμών κατάρρευσης που βρίσκονται επί το έργον. Μπροστά σε αυτήν, οι ψευδοϋπεύθυνοι επιβάλλουν σωρηδόν μέτρα που χειροτερεύουν την κατάσταση: κατασταλτική λογική, περικοπές κονδυλίων, επιχειρηματικού τύπου «αξιολόγηση», παιδαγωγικός επιστημονισμός, πολλαπλασιασμός των εκπαιδευτικών βαθμίδων και των γραφειοκρατικών στιβάδων κ.λπ.
Ιστορικά, η εκπαίδευση επιτελεί δύο διακριτές λειτουργίες, που αντιστοιχούν στις δύο θεμελιώδεις τάσεις της Δύσης: διαρκής αύξηση της οικονομικής ισχύος, από τη μεριά, και ατομική και συλλογική χειραφέτηση, από την άλλη. Η πρώτη λειτουργία, που έχει χαρακτήρα ωφελιμιστικό, συνίσταται στην εκπαίδευση με τη στενή έννοια του όρου: τα παιδιά πρέπει να αποκτήσουν ορισμένες ειδικές γνώσεις που θα τους επιτρέψουν την ένταξη στη σφαίρα της παραγωγής. Η δεύτερη λειτουργία, που θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε ανθρωπιστική (ουμανιστική), αποσκοπεί στη γενική πνευματική καλλιέργεια των μαθητών μέσω της εξοικείωσής τους με την πολιτιστική κληρονομιά της εκάστοτε δοσμένης κοινωνίας (με τα μεγάλα λογοτεχνικά, φιλοσοφικά, καλλιτεχνικά κ.λπ. έργα της). Φυσικά η πολιτιστική πλευρά έχει καταλήξει να θεωρείται δευτερεύουσα ενώ στην πραγματικότητα είναι η πρωταρχική: είναι αυτή που επιτρέπει στον καθένα να αναπτύξει τη ιδιαίτερη προσωπικότητά του στους κόλπους της ανθρωπότητας αλλά και ένα είδος πάθους για γνώση γενικώς, το οποίο αποτελεί απαραίτητη βάση ακόμα και για την κατανόηση και την οικοδόμηση εξειδικευμένων γνώσεων.
Όμως αυτές οι δύο λειτουργίες, που υποτίθεται ότι επιτελεί το εκπαιδευτικό σύστημα, έχουν πλέον καταστεί αντιφατικές. Η εξειδίκευση της γνώσης και οι ισχυρές πιέσεις που ασκούνται από την οικονομία και τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας υποχρεώνουν το σχολείο να στραφεί κυρίως στον ωφελιμιστικό του ρόλο, περιφρονώντας την ανθρωπιστική πλευρά του. Η αντίφαση αυτή δεν είναι παρά τμήμα της ανθρωπολογικής κρίσης που χαρακτηρίζει το σύνολο των συγχρόνων κοινωνιών: οι αξίες, οι πολιτιστικές μορφές και οι τρόποι ζωής που έως τώρα δομούσαν την κοινωνική ζωή, βρίσκονται σε φάση αποσύνθεσης, υπό την πίεση του συντριπτικού βάρους της μαζικής κουλτούρας και του καταναλωτισμού. Η βαθμιαία εξαφάνιση των ριζοσπαστικών κινημάτων από τη δεκαετία του 1950 και μετά (τόσο των πολιτικών και κοινωνικών όσο και των πολιτιστικών ή διανοητικών) άφησε ελεύθερο το πεδίο στον αχαλίνωτο καπιταλισμό και στο ιδιαίτερό του πολιτιστικό πρότυπο. Πώς λοιπόν να προετοιμάσεις τους νέους για την άκρατη αναρρίχηση στις ιεραρχίες της εξουσίας και του χρήματος, επιστρατεύοντας τα πάντα προς αυτόν τον σκοπό και, συγχρόνως, να καλλιεργήσεις τη γνώση για τη γνώση, την κριτική σκέψη, την αγάπη του κοινού αγαθού;
Αυτές που κυριαρχούν από εδώ και στο εξής είναι οι «αξίες» της κοινωνίας της κατανάλωσης. Η ύλη που διδάσκεται στα εκπαιδευτικά ιδρύματα φαίνεται, όλο και περισσότερο, σα να μην έχει πια ιδιαίτερη σχέση με αυτό που σκέφτονται και αισθάνονται οι νέοι σήμερα. Το σχολείο μεταμορφώνεται σε στείρα υποχρέωση αποστήθισης «νεκρών» γνώσεων, που θα ξεχασθούν μετά την αποφοίτηση. Οι ίδιες οι συνθήκες μέσα στις οποίες μεγάλωσαν και γαλουχήθηκαν οι εκπαιδευτικοί έχουν αλλάξει βαθιά: η αυθεντία τους, η οποία δε μπορεί να βασίζεται παρά στο πάθος τους για τη γνώση, στον εμπλουτισμό της και τη μετάδοσή της, υποσκάπτεται από όλες τις μεριές, ακόμη κι από τα μέσα, συνοδεύοντας, έτσι, τη γενικότερη επιδείνωση των συνθηκών άσκησης του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, το σχολείο δυσκολεύεται να μεταδώσει κάποια πολιτιστική κληρονομιά στους μαθητές του, καθώς αυτή η τελευταία φαντάζει εντελώς εκτός του πεδίου των καθημερινών ενασχολήσεων και και των τρόπων σκέψης τους. Τελικά δεν απαιτούνται υπερβολικά πολλά από το σχολείο, όπως συνήθως λέγεται· απαιτείται, μάλλον, κάτι που έχει καταστεί αδύνατο, δεδομένου ότι, κατά κάποιον τρόπο, η «επίσημη» ιδεολογία των κοινωνιών μας είναι πλέον η μαζική κουλτούρα που μεταδίδεται από την τηλεόραση και τις νέες τεχνολογίες.
Οι αρετές που, μέχρις ενός βαθμού, κατάφερε να προωθήσει το λαϊκό, ρεπουμπλικανικό σχολείο1 έχουν πλέον πλήρως παραμορφωθεί: το κριτικό πνεύμα έχει μετατραπεί σε κυνισμό, η απελευθέρωση από τη θρησκεία σε άλλοθι για την εμπέδωση της πνευματικής εκρίζωσης, η εγκυκλοπαιδική προοπτική σε επαγγελματικού τύπου πολυπραγμοσύνη, η υποχρεωτική και δωρεάν παιδεία σε αυθαίρετο και σωφρονιστικό καταναγκασμό... Η εκπαίδευση δε θεωρείται πλέον παράγοντας προσωπικής αυτο-εκπλήρωσης. Οι ανυπολόγιστες συνέπειες μιας τέτοιας πολιτιστικής ανατροπής διαφαίνονται ακόμα και στο πεδίο της αυστηρά ωφελιμιστικής λειτουργίας της εκπαίδευσης: δεν τίθεται πλέον θέμα εκμάθησης ενός επαγγέλματος -μιας «τέχνης»-, που απαιτεί γνώσεις και ικανότητες και του οποίου η κατοχή λειτουργεί ως πηγή μιας συλλογικής και ατομικής υπερηφάνειας· πρόκειται, αντίθετα, όλο και περισσότερο, για την προετοιμασία προς την αναζήτηση μιας προσωρινής θέσης εργασίας μέσα σε μια ανταγωνιστική αγορά, χωρίς άλλο νόημα πλην της παροχής ενός άμεσα καταναλώσιμου εισοδήματος. Ολόκληρη η κοινωνία, συμπεριλαμβανομένων και των εκπαιδευτικών, δίνει το παράδειγμα της υποταγής σε αυτόν τον κλιματισμένο εφιάλτη της κατανάλωσης ως αυτοσκοπού. Το γεγονός ότι τίποτε πια, σταδιακά, δεν έχει νόημα για κανέναν μέσα στις σύγχρονες κοινωνίες, καθιστά αδύνατη κάθε πραγματική παιδεία.
Δεν είναι τόσο ότι η το σχολείο δεν τα πάει καλά: μάλλον η ίδια η κοινωνία δείχνει να μην «τραβάει», γενικώς. Η παιδεία του ανθρώπου δεν είναι προϊόν συγκεκριμένων εξειδικευμένων, εκπαιδευτικών θεσμών αλλά όλων των θεσμών, όλοκληρου του κοινωνικού ιστού και προωθείται μέσα από το σύνολο των σχέσεων που συνάπτουν οι άνθρωποι μεταξύ τους αλλά και με τη φύση. Είτε το θέλει είτε όχι, ολόκληρη η συλλογικότητα είναι επιφορτισμένη με την κοινωνικοποίηση των «νεοφερμένων», μεταδίδοντάς τους αξίες, γνώμονες, ήθη και πολιτιστικές πρακτικές. Σε όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες, με ή χωρίς σχολείο, η παιδεία επιτελείται στην καθημερινή ζωή του ατόμου (οικογένειες πολλών γενεών, ζωή του χωριού, συντεχνίες, εκκλησία, θέατρο, θεάματα, δημοτικά τραγούδια, λαϊκά άσματα και μύθοι, γιορτές, συνδικάτα, πολιτικές κινητοποιήσεις κ.λπ.). Αυτή η «άτυπη» παιδεία αποτελούσε τη βάση για μια πρωτογενή κοινωνικότητα, για μια καθημερινή και κοινή ευπρέπεια, που ενσωμάτωνε χειρονομίες, εκφράσεις, κοινωνικές συμβάσεις και χαρακτήριζε τη συλλογική ζωή. Τι μεταδίδουν, όμως, σήμερα ο καταιγισμός των μέσων ενημέρωσης, ο γεμάτος αυτοκίνητα δρόμος, η ερημωμένη συνοικία; Τι διδάσκουν τα αστραφτερά περιοδικά, η διαφημιστική χυδαιότητα, τα ανώνυμα φάστφουντ, οι αριβίστες «καλλιτέχνες» του σταρ σύστεμ, τα μηδενιστικά πολιτικά σχήματα; Συσκευασμένη από πανίσχυρα εμπορευματικά συμφέροντα, αυτή η γυαλιστερή παιδεία, θλιβερή και επιφανειακή, το μόνο που μπορεί να παράγει είναι ένας είδος προσωπικότητες ανήσυχης, αριβίστριας και -συνάμα- καταθλιπτικής, τη στιγμή που η ανθρωπότητα έχει περισσότερο από ποτέ ανάγκη από όλες της τις πνευματικές ικανότητες.
Το πραγματικό πρόβλημα, που αποκαλύπτεται μέσω της «κρίσης» του σχολείου, είναι η γενική κατεύθυνση του πολιτισμού μας. Τα ολοκληρωτικά επεισόδια του 20ού αιώνα δεν υπέσκαψαν μόνο τη νομιμότητα κάθε ανεξέλεγκτης ιεραρχικής εξουσίας αλλά και την πίστη στις υποτιθέμενες αρετές του πολιτισμού απέναντι στη βαρβαρότητα. Τα κινήματα αμφισβήτησης, από την άλλη πλευρά, υπονόμευσαν ανοιχτά και στα μάτια όλων, μικρών και μεγάλων, τις ορθολογικές αιτιολογήσεις της αλλοτρίωσης, της αδικίας και της ανισότητας, που βασιλεύουν παντού, δίχως όμως, μέσω αυτής της υπονόμευσης, να επιτευχθεί μια ανανέωση της συλλογικής προοπτικής. Χιλιόχρονοι πολιτισμοί βρίσκονται μαζικά αντιμέτωποι, αβέβαιοι για την ταυτότητά τους, τις ρίζες τους, τα προτάγματά τους. Οι οικολογικές καταστροφές, παρούσες και μέλλουσες, ανατρέπουν τις κατηγορίες σκέψης και τις συσσωρευμένες γνώσεις αιώνων. Οι νέες τεχνολογίες εισβάλλουν σε όλες τις πτυχές της ζωής, σαν νέες πυθίες που μεταμορφώνουν ριζικά την καθημερινή μας σχέση με τη γνώση, την εξουσία, τη ζωή… Χωρίς αμφιβολία, τα πολιτιστικά μας πλαίσια, οι γνώσεις μας, οι υπάρξεις μας έχουν αποσυνδεθεί όσο ποτέ άλλοτε από τις απαιτήσεις της εποχής μας, ενώ αυτό που, ουσιαστικά, μας χρειάζεται είναι μια εκ βάθρων αναδιάρθρωση. Αναμφίβολα, επίσης, όσο η κατάσταση χειροτερεύει, ζητάμε, όσο ποτέ άλλοτε, σα να είμασταν παιδιά, να ασχοληθούν κάποιοι άλλοι με τα προβλήματα -οι πολιτικοί, οι ειδήμονες, οι τεχνοκράτες, οι ειδικοί-, ούτως ώστε εμείς να οχυρωθούμε στον χάρτινο πύργο της ιδιωτικής ζωής. Ο κόσμος των υπεύθυνων ενηλίκων μοιάζει να έχει αποσυρθεί σιωπηρά -γιατί λοιπόν μας εκπλήσσει η διαπίστωση πως ο κόσμος των παιδιών προκαλεί θόρυβο και υστερία;
Η εκπαίδευση των νέων γενεών εδώ και αρκετές δεκαετίες αποτελεί χειροπιαστό παράδειγμα αυτής της γενικευμένης παραίτησης που χαρακτηρίζει όλες τις τάξεις, τα επαγγέλματα και τους τομείς της κοινωνίας... Οι αντιδραστικοί πειρασμοί που αποσκοπούν στην «αποκατάσταση της τάξης» δεν μπορούν να δουν τις αιτίες της παρακμής κι έτσι απλώς τη συνοδεύουν, αποκρύπτοντας τη μοναδική ελπίδα: μια επανοικειοποίηση, από ολόκληρο τον πληθυσμό, του νοήματος της συλλογικής ζωής. Αυτός ο ριζικός αυτο-μετασχηματισμός θα μας επέτρεπε να αντιμετωπίσουμε τα καίρια προβλήματα της εποχής, μέσω της επανίδρυσης μιας πραγματικής δημοκρατίας, που δε θα είναι η εξουσία γραφειοκρατικών στρωμάτων, φρατριών από ειδήμονες και πολιτικών μαφιών -δηλαδή, με άλλα λόγια, η εξουσία της ολιγαρχίας που κυριαρχεί σήμερα αποκλειστικά και μόνο για την προάσπιση των συμφερόντων της. Η συμμετοχή όλων στις κοινές υποθέσεις, στη διαμόρφωση της πορείας της κοινωνίας, είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία ανθρωπίνων όντων που θα είναι υπεύθυνα για τις πράξεις τους, το λόγο και τους πόθους τους. Ταυτόχρονα απαιτεί την εγκαθίδρυση ενός νέου τύπου σχέσεων με την εργασία, την εξουσία, τη γνώση. Μια τέτοια ρήξη συνεπάγεται την αναβίωση των καλύτερων στοιχείων της συλλογικής μας ιστορίας όπως επίσης και την επανασύνδεση μας με μια παιδαγωγική σκέψη και πρακτική άξια του ονόματός της.
Για μας, το σχολείο δε μπορεί να έχει νόημα παρά αν στοχεύει στην ατομική και συλλογική αυτονομία. Αυτό σημαίνει ότι θεσπίζουμε, επεξεργαζόμαστε, εφαρμόζουμε και αλλάζουμε τον κοινό νόμο μέσα από τη μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή: αν η πραγματική δημοκρατία έγκειται στη διαβούλευση του λαού που συναθροίζεται μέσα από συνελεύσεις, τότε η πραγματική εκπαίδευση δε μπορεί παρά να συνεπάγεται ένα μοντέλο λειτουργίας βασισμένο σε συνελεύσεις όπου συμμετέχουν καθηγητές, μαθητές, εκπαιδευτικό προσωπικό, τεχνικοί κ.λπ., με καθορισμένους κανόνες (δικαίωμα βέτο των ενηλίκων, αρμοδιότητες κ.λπ.). Ομοίως, οι παιδαγωγικές σχέσεις πρέπει να βασίζονται στην επιθυμία μάθησης και διδασκαλίας, που πρέπει να υποκινηθεί, να διατυπωθεί και να πραγματοποιηθεί. Ο ανταγωνισμός, η «επιτυχία», ο κονφορμισμός δεν μπορούν να αποτελούν εκπαιδευτικά κίνητρα: η προώθηση, χωρίς αυταπάτες και ωραιοποιήσεις, της βούλησής μας να συμμετάσχουμε στην ανθρώπινη περιπέτεια είναι ο μοναδικός φορέας κάθε αληθινής ύπαρξης. Τέλος, η προετοιμασία των νέων γενεών για τις μελλοντικές προκλήσεις, η μετάδοση των ανεκτίμητων κτημάτων των περασμένων χιλιετηρίδων, είναι έργο που απαιτεί από τον λειτουργό πραγματική δυνατότητα αυτόνομης σκέψης και πράξης. Μακριά από την αριστερή ή και μια ορισμένη αναρχική δημαγωγία που συμβαδίζουν πλέον, εκ των πραγμάτων, με το γραφειοκρατικό αυταρχισμό, πρόκειται για μια κριτική επιστροφή στην πρακτική του παιδαγωγού, για μια δίχως τέλος διερώτηση πάνω στη σκέψη του και την τεράστια ευθύνη που συνεπάγεται η αποδοχή, η αγάπη και ο μετασχηματισμός του κόσμου μέσα στον οποίο ζούμε.

ΜΑΪΟΣ 2010 Το κείμενο είναι μετάφραση από μπροσούρα που δώθηκε
σε μαθητκές διαδηλώσεις στο Παρίσι σε 4.000 αντίτυπα από την

Πολιτική Ομάδα Lieux Communs (Κοινοί Τόποι)
http://www.magmaweb.fr/spip/spip.php?article448