Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Τεχνη. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Τεχνη. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 5 Απριλίου 2015

Η περιπέτεια του απρόβλεπτου του Δημήτρη Χαλάτση























Εδώ και καιρό οι υπηρέτες των μηχανισμών εξουσίας και οι «μηχανικοί» της άρχουσας ιδεολογίας κατασκευάζουν τον κοινωνικό χώρο και τα πεδία πολιτικής αντιπαράθεσης με τα υλικά των νομοτελειών, της αναγκαιότητας και της προσχεδιασμένης κίνησης, προσπαθώντας πάντα να εξοβελίσουν από την πραγματικότητα το αστάθμητο, έτσι ώστε να καθορίζεται εκ των προτέρων το πολιτικό-κοινωνικό πεδίο αντιπαράθεσης χωρίς «εκπλήξεις».

Για την κυρίαρχη ιδεολογία, η κίνηση της ζωής, έστω και με κάποιες αντιφάσεις που είναι και αυτές προβλέψιμες, είναι μια κίνηση συνεχής και γραμμική, μια κίνηση ελεγχόμενη, προβλέψιμη και ορατή. Στην σημερινή πολιτική-κοινωνική συγκυρία (όπως και στο χώρο της τέχνης) το απρόβλεπτο απουσιάζει. Απουσιάζει όχι ως εικόνα, αλλά ως καθοριστικός παράγοντας διαμόρφωσης της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Ο κυρίαρχος λόγος έχει πλέον την δυνατότητα, όχι μόνον να ενσωματώνει αντιφάσεις και «παρεκκλίσεις» που αμφισβητούν την κυριαρχία του αλλά και να παράγει-κατασκευάζει τις αντιφάσεις και τις «παρεκκλίσεις» που εγγυώνται τη διατήρηση του. Δηλαδή κατά κάποιο τρόπο «κατασκευάζει» «πρωτοπορίες, επαναστάσεις, επαναστάτες, κρίσεις» κ.λπ. Οι σημερινές «πρωτοπορίες» (στην τέχνη και στην πολιτική) δεν είναι φορείς του απρόβλεπτου ως αυτό που πραγματικά είναι, δηλαδή ως εχθρός κάθε τελεολογίας που είναι ταυτόχρονα τελεολογία της αρχής και του τέλους-σκοπού. Αυτό το απρόβλεπτο αναδύεται έτσι ως η κυρίαρχη εικόνα, μια εικόνα-θέαμα που απλώς αναπαράγει τον εαυτό της προκρίνοντας τον κοινωνικό αυτισμό ως το κυρίαρχο πρότυπο.

Σε αυτό το σημείο, θα ήθελα να διευκρινίσω ότι η κυρίαρχη ιδεολογία νοείται ως το «απόσταγμα» των κοινωνικών σχέσεων, διότι ο καπιταλισμός είναι κυρίως και πάνω από όλα κοινωνικές σχέσεις. Έτσι λοιπόν, οι «κατασκευασμένες» αυτές «πρωτοπορίες» προκύπτουν μέσα από συγκεκριμένες κοινωνικές σχέσεις και είναι το αποτέλεσμα πολιτικο-κοινωνικών δομών, θεσμών, εθίμων κ.λ.π. Προκύπτουν μέσα από το συγκεκριμένο κάθε φορά θεσμικό σύστημα το οποίο προσπαθεί πάντα να ορίσει και τους όρους αμφισβήτησης του ηγεμονικού του λόγου.

Σε προηγούμενες εποχές οι μηχανισμοί εξουσίας προσπαθούσαν και κατάφερναν να ενσωματώσουν όποιον παράγοντα, «πρωτοπορία», ριζοσπαστικά πολιτικά και καλλιτεχνικά κινήματα ή και μεμονωμένους καλλιτέχνες αμφισβητούσαν την κυρίαρχη ιδεολογία και τον καπιταλισμό. Βέβαια, η ενσωμάτωσή τους αυτή σε πολλές περιπτώσεις επήλθε λόγω της «πολιτικής ήττας» που υπέστησαν και όχι αποκλειστικά λόγω της ικανότητας του συστήματος να τους ενσωματώσει. Στην σημερινή εποχή, το θεσμικό σύστημα δεν «τρέχει» πίσω από τις διάφορες «πρωτοπορίες» για να τις εγκλωβίσει και να τις ενσωματώσει αλλά τείνει να τις παράγει το ίδιο, με τους δικούς του φυσικά όρους και κανόνες.

Οι «μηχανικοί» του συστήματος προσπαθούν να μας πείσουν ότι δεν υπάρχει τίποτα εκτός και μόνο ο ενταγμένος στο σύστημα λόγος έχει ενδεχομένως την ικανότητα να αντιπαρατεθεί απέναντί του. Στο σκηνικό όμως του συστήματος δεν επιτρέπεται η εισβολή του απρόβλεπτου. Μέσα στο στρατόπεδο του αντιπάλου έχει κάποιος μικρές δυνατότητες να αρθρώσει έναν αντισυστημικό λόγο, το μόνο δε που μπορεί να καταφέρει είναι να δώσει ένα εξαίσιο άλλοθι στην κυρίαρχη ιδεολογία.

Οφείλουμε να αντιλαμβανόμαστε την αντίσταση απέναντι στην κυριαρχία του αστισμού και του κεφαλαίου με όρους πολεμικής αντιπαράθεσης και στρατηγικής η οποία θα αναπτύσσεται παράλληλα και απέναντι στο σύστημα και λιγότερο μέσα σε αυτό. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι ο λόγος που αναπτύσσεται απέναντι στο σύστημα δεν διαπερνάται από αντιφάσεις, ούτε ότι θα είναι ένας λόγος «κλειστός», ένας λόγος-φρούριο, που θα απομονώνει τις συλλογικότητες από την κοινωνική πραγματικότητα, αλλά πρέπει να εμπεριέχει το απρόβλεπτο ως απαραίτητο συστατικό μιας ανατρεπτικής διαδικασίας.

Ωστόσο, όσοι επιθυμούν να αναπτυχθούν καλλιτεχνικά κινήματα και συλλογικότητες που θα αμφισβητούν ουσιαστικά και με ριζοσπαστισμό το κυρίαρχο, οφείλουν να κινηθούν για να αναπτύξουν τέτοια κινήματα και συλλογικότητες, στρατευμένα κοινωνικά, με θεωρητική συνοχή και προγραμματική συνάφεια, διότι «από τα άλλα» έχουμε ήδη αρκετά. Οι περισσότεροι lifestyle – underground καλλιτέχνες και καλλιτεχνικές ομάδες δεν επιδιώκουν κάποια βασική κοινωνική αλλαγή. Στην πλειοψηφία τους είναι μικροαστοί που ανακάλυψαν τον ντανταϊσμό και τους καταστασιακούς, αφαιρώντας από τα κινήματα αυτά τον πολιτικό και τον ανατρεπτικό τους πυρήνα, φορώντας σήμερα και επιδεικνύοντας αυτάρεσκα το μοδάτο κοστούμι των νέο-καταστασιακών.

Οι συλλογικότητες που οφείλουν να αναπτυχθούν θα πρέπει να εγκαταλείψουν τις τελετουργικές διακηρύξεις και συναντήσεις και από ομάδες θεραπείας του μικροαστικού μαραμένου εγωισμού να μετατραπούν σε συλλογικότητες ακτιβιστικές που θα ασκούν ευθεία κριτική στον καπιταλισμό και θα βρίσκονται συνδεμένες με την κοινωνία.

πηγή: http://techni-en-kinisei.blogspot.gr/2015/03/blog-post_31.html

Κυριακή 13 Ιουλίου 2014

Aναρχισμός και Μαγεία: Η μαγεία στις ανθρώπινες κοινωνίες και ο ορθολογισμός ως εργαλείο κρατικής καταστολής

 





















«Οι Γίγαντες που δημιούργησαν αυτό τον κόσμο
στην αισθητή του διάσταση και τώρα φαίνεται
πως ζουν μέσα του αλυσοδεμένοι, είναι στ’ αλήθεια οι αιτίες
της ζωής του και οι πηγές κάθε δραστηριότητας,
αλλά οι αλυσίδες είναι ο δόλος του αδύναμου
και δαμασμένου νου, που έχει τη δύναμη
ν’ αντισταθεί στην ενέργεια: όπως λέει και
η παροιμία, ο άτολμος, τολμηρός είναι στο δόλο».
William Blake

Oι εκπρόσωποι του Διαφωτισμού και οι Ουμανιστές, καθώς και οι διάδοχοί τους, έθεσαν στο κέντρο τη λογική και τον άνθρωπο, που με το πνεύμα του ισχυριζόταν ότι επικράτησε στα φοβερά στοιχεία της φύσης, έδιωξε τις δεισιδαιμονίες και τις προκαταλήψεις και απομάκρυνε –όπως έλεγε– το φόβο του αγνώστου, κατευνάζοντας τις μεταφυσικές ανησυχίες. Οπότε ο αιώνας της λογικής έμοιαζε να γιάτρεψε τις κακοτοπιές του παρελθόντος, όπου οι μάγοι καίγονταν στην πυρά των «σκοτεινών χρόνων» του Μεσαίωνα. Έμοιαζε σα να κατάφερε να απομακρύνει πολιτισμένα τη μαγεία που τόσο βίαια κυνήγησε o Μεσαίωνας, αλλά συγχρόνως και τη θρησκευτική δεισιδαιμονία, φέρνοντας την τεχνολογική πρόοδο. Ως χαρακτηριστική τομή στην πορεία της σκέψης θεωρήθηκε η καρτεσιανή λογική, που εδραίωσε την αξία του πειράματος και της απόδειξης, επαναφέροντας εν μέρει την αρχαία σκέψη σε νέα μέτρα. Ο «νέος» τρόπος σκέψης με όπλα τη λογική και την εμπειρία, υποσχόταν να «απελευθερωθεί» το πνεύμα από το σκοταδισμό και να ακολουθήσει τα μονοπάτια της προόδου, που είχε ανακόψει ο σαρκοβόρος και λογοβόρος Μεσαίωνας.

Αν όμως η επιστήμη και η λογική μας απάλλαξαν από το φόβο, τότε γιατί οι περισσότεροι άνθρωποι σήμερα φοβούνται περισσότερο ίσως τη φύση και τα φυσικά φαινόμενα; Μπορεί, για παράδειγμα, να έχουν ερμηνευτεί οι σεισμοί επιστημονικά, με τη βοήθεια της γεωλογίας, ωστόσο όλοι φοβούνται τις φυσικές καταστροφές που προκαλούν. Ελάχιστοι άνθρωποι σήμερα θα περνούσαν ένα άφοβο βράδυ σε απόλυτα φυσικό περιβάλλον κι ας είναι σε θέση να ερμηνεύσουν τα φυσικά φαινόμενα και να καταγράψουν τα ζωικά και φυτικά είδη συστηματικά. Ίσως, λοιπόν, οι πρώτες θρησκείες να ΜΗΝ προέκυψαν από το φόβο της φύσης: οι πρώτοι άνθρωποι γνώριζαν πολύ καλύτερα τον φυσικό κόσμο από ό,τι εμείς, που τον κομματιάσαμε σε επιστημονικούς κλάδους, κατακερματίσαμε την ίδια την έννοια του ανθρώπου και τα μετατρέψαμε όλα σε αντικείμενο παρατήρησης. Άλλωστε, όσο πιο βαθιά πηγαίνουμε στην ανθρώπινη ιστορία, τόσο πιο συνδεδεμένο βρίσκουμε τον άνθρωπο με τη φύση. Η φύση ήταν το σπίτι του ανθρώπου. Οπότε, θα ήταν σα να λέμε ότι και εμείς σήμερα φοβόμαστε το σπίτι που ζούμε, γιατί δεν είμαστε αυτοί που το έχτισαν ή το σχεδίασαν.

Οι πρώτες ανιμιστικές λατρείες υποκινήθηκαν μάλλον από περιέργεια και όχι από φόβο για το άγνωστο, αφήνοντας ανοιχτό και το δρόμο της φαντασίας, η οποία πράγματι απελευθερώνει όχι μόνο από το φόβο, αλλά και από τη ρουτίνα και τη βαρεμάρα, την σχολαστική επανάληψη και στεγνή κατηγοριοποίηση της επιστήμης. Η λογική τελικά δεν νίκησε το φόβο, αλλά, μέσα από την ορθότητα που επέβαλε, μας αναισθητοποίησε, μας έκανε να σκεφτόμαστε και να αντιδρούμε μηχανιστικά, να κλείνουμε τους συναισθηματικούς μας διακόπτες, για να μη φοβηθούμε, να μην πληγωθούμε, να μη νιώθουμε την απώλεια. Ο φόβος είναι χαρακτηριστικό όλων των ζώων. Και ξέρουμε ότι μπορεί να λειτουργεί αποτελεσματικά για κάθε εξουσία στον έλεγχο και την καταστολή, σε εποχές που η επιστήμη και η τεχνολογική πρόοδος είναι τα ύψιστα αγαθά. Άρα, η λογική όχι μόνο δεν τον εξάλειψε, αλλά τον τροφοδοτεί, όταν χρειάζεται, ως όπλο επιβολής. Η κυριαρχία είναι πολύ λογική όταν σπείρει τον φόβο. Επί πλέον, μπορεί μία σειρά από λογικούς συλλογισμούς να τον τροφοδοτήσουν και μάλιστα ο νόμος με το προσωπείο της λογικής να τον επιβάλλει. Όσο για τον ανθρωπισμό, δηλαδή το να τοποθετήσουμε στο κέντρο τον άνθρωπο, δε φαίνεται να μας οδήγησε σε κάποια αρμονία. Μάλλον μας έκανε τα εγωκεντρικά παιδιά του σύμπαντος, που θέλουμε να το κάνουμε όλο δικό μας.

Η φαντασία, η ανάγκη να δίνεται νόημα σε ό,τι περιβάλλει το ανθρώπινο σύμπαν, η ωρίμανση μέσα στον άνθρωπο της ιδέας ότι είναι δημιουργός, ποιητής, οι απορίες τις οποίες ο καθένας απαντά ή προσπαθεί να απαντήσει, τροφοδότησαν τις πρώτες λατρείες, που σχετίζονταν με τον φυσικό κόσμο. Όταν οι θρησκείες θεσμοθετήθηκαν από το κράτος, απέκτησαν λογικά χαρακτηριστικά και έγιναν αποτελεσματικό όπλο στα χέρια των εξουσιαστών. Επέβαλαν μία κυριαρχική ηθική με τιμωρίες και πολέμους απέναντι σε άλλες θρησκείες. Όπως ο χριστιανισμός, που όχι μόνο καταπάτησε τις προηγούμενες θρησκείες και μαγείες, αλλά κατήργησε και το ίδιο το αρχικό του νόημα, που ήταν πιο αυθόρμητο και ελεύθερο. Έτσι, ο δαίμονας, που αρχικά σήμαινε πνεύμα, θεότητα (και πολλές φορές βρισκόταν μέσα στη φύση και τον άνθρωπο), έγινε η προσωποποίηση του κακού και συνώνυμος του σατανά στο επίσημο χριστιανικό δόγμα. Η ανάγκη όμως του ανθρώπου να βιώσει το άρρητο (το μη λογικό) δεν είναι συνδεδεμένη απαραίτητα με τη γέννηση των θρησκειών. Τα όρια σε έναν ενιαίο κόσμο είναι πολύ πιο ρευστά και ίσως αόρατα. Το κράτος εκμεταλλεύτηκε αυτή τη βασική ανθρώπινη ανάγκη ήδη από τα πρώτα του βήματα, για να κάνει ακόμη πιο φρικτά τα δεσμά των σκλαβωμένων κοινωνιών.

Οι Διαφωτιστές, όπως και οι υλιστές, αντιμετώπισαν τον άνθρωπο τόσο μονόπλευρα όσο και ο χριστιανισμός. Αποκήρυξαν το απολίτιστο στοιχείο και ανέδειξαν το πολιτισμένο, κράτησαν ό,τι θεώρησαν καλό, θέλοντας να φέρουν τον ιδανικό άνθρωπο στον κόσμο, σύμφωνα με τα δικά τους πρότυπα. Ο πολιτισμένος άνθρωπος στήριξε τον τρόπο ζωής του στους νόμους, στη θεσπισμένη από το κράτος παιδεία, στους κανόνες συμπεριφοράς. Η νέα θρησκεία της επιστήμης έφερε την επανάσταση. Και αυτή η επανάσταση δεν υπέταξε τον φόβο, αλλά τον άνθρωπο. Ο ανθρωποκεντρισμός του Διαφωτισμού δημιούργησε έναν άνθρωπο υπεράνω του κόσμου, που στέκεται από πάνω και τον μελετά σαν επιστήμονας, που αξίζει όσο κανένα άλλο πλάσμα στη γη και τον γαλαξία. Η λογική του τον ξεχώρισε από τα άλλα πλάσματα (γιατί άραγε να χρειαζόταν κάτι τέτοιο;).[1] Κατέστρεψε κάθε ελπίδα για εναρμόνιση με τη φύση, όταν προέκυψε η ευκαιρία με τη λεγόμενη βιομηχανική επανάσταση. Έτσι ο άνθρωπος, προσπαθώντας να σκοτώσει το θεό, θεοποίησε τον εαυτό του. Όσο για την αξία του πειράματος και της απόδειξης, θα μπορούσε κάποιος να την αναγνωρίσει αλλά χωρίς να τη θεωρεί πανάκεια. Πειράματα γίνονταν από πολύ παλιά, αλλά δεν ήταν αυτός ο μόνος τρόπος απόδειξης της αλήθειας, δε θεωρούνταν ο σημαντικότερος. Ας μην ξεχνάμε ότι ο λόγος ήταν διάλογος στις πρώιμες φάσεις της γνώσης και ανακάλυψης του κόσμου.

Όλα αυτά μας κάνουν να αναρωτηθούμε μήπως ο Ησίοδος, όταν μιλούσε για το «χρυσούν γένος», εννοούσε την εποχή που οι άνθρωποι ζούσαν σε αρμονία με τη φύση, γεμάτοι από έναν κόσμο άγριο όσο και αθώο, οικείο όσο και ξένο, μία διαρκή αλλαγή, όπου ακόμη δεν έχει επέλθει η μόλυνση του πολιτισμού. Μια εποχή που οι άνθρωποι ζούσαν οργανωμένοι σε φυλές και όχι σε πόλεις και κράτη, που ο «χρυσός» της φύσης δεν είχε νοθευτεί. Η θεώρηση του Ησίοδου, σε περιόδους που δε συγκρίνονται σε μόλυνση και αλλοτρίωση με τη σημερινή, μοιάζει να ενέχει μία σοφία, που ο σύγχρονος άνθρωπος από αλαζονεία αρνείται να δει. Έχει επικρατήσει η αντίληψη ότι η ευφυΐα του ανθρώπου με το πέρασμα του χρόνου μεγαλώνει, εξετάζοντας τους αρχαίους ανθρώπους σαν παιδιά ή κατώτερης νοημοσύνης. Και όσοι κράτησαν ή προσπάθησαν να κρατήσουν τα κοινοτικά στοιχεία οργάνωσης, κοντά στη φύση, είθισται να θεωρούνται στάσιμοι.


Τετάρτη 23 Απριλίου 2014

"Τέχνη και Καλλιτέχνες" της Ντάνας Παπαχρήστου






































Μέσα στη δίνη και την εθνική κατάθλιψη της παγκόσμιας κρίσης πολλά είναι τα στοιχεία της ζωής μας που αλλάζουν. Ο καθένας από τη σκοπιά του και την εξειδίκευσή του μπορεί να συνειδητοποιήσει αλλαγές που συντελούνται και δε θα επανέλθουν, ή δε θα γίνουν ποτέ, όπως ήταν και όπως θα ήθελε να είναι. Από τη μεριά μου, ως μουσικός, και καθώς περνάω τον τελευταίο καιρό για μια ακόμα φορά από τη διαδικασία της μελέτης στο πιάνο και τη σύνθεση, διαπιστώνω με μεγάλη μου λύπη κακώς κείμενα που δεν πρόλαβαν ποτέ να διορθωθούν στην Ελλάδα σε σχέση με την τέχνη, τους καλλιτέχνες και την καλλιτεχνική εκπαίδευση.

Στην Ελλάδα ο καλλιτέχνης είναι μια εξωτική και γραφική φιγούρα. Δεν έχει «κανονική» δουλειά γιατί δεν χρειάζεται χρήματα. Η κανιβαλική μας κοινωνική δομή τον αντιμετωπίζει σαν τον τρελό του χωριού που επιθυμεί να καλοπεράσει παρασιτικά χωρίς να προσφέρει κάτι απτό. Τί προσφέρει ένα ποίημα, μία θεατρική παράσταση, τί χρησιμεύει αν χορεύεις όμορφα ή συνθέτεις ένα μουσικό έργο; Δεν είσαι μισθωτός ούτε παράγεις κάτι λειτουργικό που μπορεί να καταναλωθεί απ’όλους, δεν παρέχεις υπηρεσίες, άρα δεν έχεις μερίδιο στην οικονομική δοσοληψία των τάξεων. Συμβάλλεις, βέβαια, στην άνθιση της βιομηχανίας της εμπορικής μορφής της τέχνης και της νυχτερινής ζωής, αλλά το κάνεις ευχάριστα, αφιλοκερδώς, γιατί είσαι ψώνιο, χρειάζεσαι την έκθεση και την προβολή. Όταν σου κάνουν την τιμή να σου προσφέρουν αυτήν την προβολή, τότε τρέφεσαι με χειροκρότημα, δεν έχεις καμία άλλη ανάγκη. Τους λογαριασμούς σου μπορείς να τους πληρώνεις από την πρωινή σου δουλειά, αυτή που κάνεις ως χρήσιμο μέλος της κοινωνίας όταν δεν ασχολείσαι με το χόμπυ σου, την τέχνη.


Σάββατο 8 Μαρτίου 2014

Η ανυπόφορη μυωπία του “λεφτόδουλου” του Γ. Γραμματικόπουλου























Σε μια πρόσφατη εκδήλωση για τον πολιτισμό, ο Υπουργός Πολιτισμού ξεκίνησε την ομιλία του με αναφορές στην “παραγωγικότητα” της Κίνας, στην ανταγωνιστικότητα, στην φθηνή παραγωγή, στο προϊόν... Τελικώς “εκδιώχθηκε” εν μέσω γέλιων, τραγουδιών και ειρωνικών επευφημιών – το ζήτημα όμως παραμένει. Πώς γίνεται να αντιμετωπίζεις τον πολιτισμό με όρους βιομηχανικούς και εμπορικούς;! Πώς γίνεται να αντιμετωπίζεις την Υγεία με όρους οικονομικού ισοζυγίου;! Πώς γίνεται να αντιμετωπίζεις την Παιδεία με όρους εμπορικής χρησιμότητας;! Πώς φτάσαμε σαν κοινωνία να αποδεχόμαστε (ή έστω να ανεχόμαστε τη πράξει) την λογική πως “όλα είναι φράγκα”; Γιατί γίναμε “λεφτόδουλοι”; Πόσο βλακώδες και καταστροφικό είναι εν τέλει αυτό;

Βλαχομπαρόκ γιατί πουλάει


Δημιουργία vs. Παραγωγή

Ο πολιτισμός μιας κοινωνίας είναι το σύνολο της τέχνης, της διανόησης και των αξιών που δημιουργούνται εντός αυτής. Δεν παράγονται – ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ! Η διαδικασία της δημιουργίας είναι ριζικά διαφορετική από αυτή της παραγωγής και δεν μπορεί να περιγραφεί από όρους φτιαγμένους για την δεύτερη. Ο ποιητής δεν ξέρει να σου πει πόσους στίχους ανά εργατώρα γράφει ούτε αν οι συνειρμοί του ακολουθούν στανταρτοποιημένες με ISO διαδρομές! Ο δοκιμιογράφος που θα σπρώξει την κοινωνική ηθική στα όρια της και ακόμη παραπέρα δεν γνωρίζει πόσα Newton ανα τετραγωνικό μέτρο πίεσης ασκούν τα κείμενά του ούτε μπορεί να “καλιμπράρει” τις ιδέες του ανάμεσα στο ριζοσπαστικό και το κοινωνικά αποδεκτό σύμφωνα με τα γούστα του κοινού του. Ο καλλιτέχνης, και γενικότερα ο δημιουργός, ως πομπός πολιτισμού δεν είναι υπάλληλος του κοινού – αποδέκτη ούτε μπορεί να λειτουργήσει κατά παραγγελία: η δημιουργία είναι εσωτερική και ανεξέλεγκτη διαδικασία.
Ο πολιτισμός είναι ένα δυναμικό σύστημα σε διαρκή εξέλιξη. Εξ ορισμού λοιπόν, το “νέο” θα βρεθεί στην δυσάρεστη θέση του μη δημοφιλούς και του κατακριτέου μέχρι να (και αν!) κερδίσει αρκετούς ακόλουθους ώστε να εγκαθιδρυθεί στην μιμιδιακή βάση της κοινωνίας. Κοιτάς στο παρελθόν, αρχαίο και πρόσφατο, και ανακαλύπτεις πως τα σημαντικότερα ρεύματα της ηθικής, της φιλοσοφίας, της μουσικής, πολεμήθηκαν βάναυσα πριν κατισχύσουν και επηρεάσουν εκατομμύρια ανθρώπων. Οι στίχοι του Morrison για τα τραγούδια των Doors και η μουσική των Pink Floyd δεν έγιναν παγκόσμια κληρονομιά σε μια στιγμή. Αν μπορούσε να ήταν στόχος στο μυαλό του δημιουργού η εμπορική απήχηση, τίποτα απ' όλα αυτά δεν θα είχε γραφτεί και τίποτα δεν θα είχε αλλάξει.

Η δικτατορία του mainstream

Ζούμε σε μια εποχή όπου συντελείται μια ποιοτική επανάσταση στην ροή της πληροφορίας: υπάρχει πλέον η τεχνολογική δυνατότητα της άμεσης αμφίδρομης σχέσης πομπού και δέκτη με την συνεχή εναλλαγή ρόλων στις νέες “πλατείες” του κυβερνοχώρου αντί για την παραχώρηση (έναντι ποιου ανταλλάγματος;) ή την “βίαιη” κατάκτηση του πιο ψηλού λόφου από λιγοστούς πομπούς που θα καθορίσουν το νέο μιμιδιακό περιβάλλον. Θα περίμενε λοιπόν κανείς πως η δυναμική εξελικτική διαδικασία του πολιτισμού θα είχε επιταχυνθεί, έναν αναβρασμό δημιουργίας και σκέψης όπως τον οραματίστηκαν μερικοί “ρομαντικοί τρελοί” στις αρχές της δεκαετίας του 90. Κι όμως... συμβαίνει κάτι εντελώς διαφορετικό.